Lịch sử bộ bài Lenormand

Là gì

Bộ bài Lenormand mang tên một người phụ nữ gần như chắc chắn chưa từng cầm nó. Gốc của bộ bài không phải bói toán mà là một trò chơi. Năm 1799 tại thành phố Nuremberg nước Đức, Johann Kaspar Hechtel cho ra một trò chơi bàn cờ tên là Trò Chơi Hy Vọng. Bộ chơi gồm ba mươi sáu tấm hình, mỗi tấm một cảnh vật quen thuộc, bày thành bàn cờ để người chơi gieo xúc xắc và đi quân qua các ô. Ai đi tới ô hình vui thì được thưởng, rơi vào ô hình xấu thì bị phạt hoặc phải lùi lại. Trò chơi ấy chính là hình hài đầu tiên của ba mươi sáu lá bài mà người đời sau dùng để xem vận mệnh.

Ý nghĩa cốt lõi

Biết gốc gác này đổi hẳn cách bạn cầm bộ bài. Lenormand không sinh ra từ đền thờ, không đi lên từ một hệ triết học đồ sộ, mà đi lên từ đời sống thị dân châu Âu: thư từ, tàu buôn, nhà cửa, tiền nong, kiện tụng, đám cưới, bệnh tật. Vì vậy nghĩa của nó thẳng và thực tế đến mức nhiều người quen Tarot thấy hụt hẫng. Lá Đàn Cá là tiền, không phải bài học về sự dồi dào nội tâm. Lá Quan Tài là chuyện khép lại, không phải hành trình biến đổi tâm hồn. Bộ bài này được dựng để trả lời câu hỏi của người bình thường về việc bình thường, và nó giữ đúng tính cách đó cho tới hôm nay.

Đi sâu hơn

Marie-Anne Lenormand sinh năm 1772, mất năm 1843, là nhà tiên tri nổi tiếng nhất Paris thời của bà. Giới quý tộc, tướng lĩnh và cả những nhân vật quyền lực bậc nhất nước Pháp đều tìm đến bà để hỏi vận mệnh. Bà kiếm được rất nhiều tiền, viết sách, dính kiện tụng, và trở thành một cái tên bán chạy. Nhưng bà không làm ra bộ bài này, cũng không để lại bằng chứng nào cho thấy bà từng dùng ba mươi sáu lá ấy. Ba năm sau khi bà qua đời, một bộ bài in kèm tờ hướng dẫn ngắn được phát hành và mượn tên bà để bán. Tờ hướng dẫn ra khoảng năm 1846 đó mới là bản ghi nghĩa xem bài đầu tiên có hệ thống, và là nền cho mọi cách đọc về sau.

Biểu hiện thực tế

Từ giữa thế kỷ mười chín, bộ bài lan khắp vùng nói tiếng Đức rồi sang Pháp, Nga và Đông Âu, được in lại liên tục bởi nhiều nhà in khác nhau. Mỗi lần in lại, bộ bài giữ nguyên ba mươi sáu hình và nguyên thứ tự, nhưng phần trang trí thì mỗi nơi mỗi khác. Có bộ in thêm một lá bài Tây nhỏ ở góc. Có bộ in một khổ thơ bốn câu phía trên hình. Có bộ vẽ hình trong khung tròn, có bộ vẽ tràn cả mặt lá. Chính vì in ở nhiều nơi suốt thời gian dài mà lá bài Tây gán cho vài lá không hoàn toàn giống nhau giữa các bộ. Đây là khác biệt có thật của lịch sử in ấn, không phải ai đó chép sai.

Lời khuyên

Khi đọc tài liệu về Lenormand, bạn sẽ gặp nhiều lời kể khác nhau về nguồn gốc, phần lớn là chuyện thêu dệt để bán bài: nào là bí thuật Ai Cập, nào là do chính nhà tiên tri tự tay vẽ ra. Bạn cứ giữ ba mốc chắc chắn trong đầu: một trò chơi bàn cờ ở Đức năm 1799, một nhà tiên tri Pháp mất năm 1843, và một tờ hướng dẫn nghĩa bài ra sau đó ít năm. Ba mốc ấy đủ để bạn phân biệt sách tử tế với sách bịa. Quan trọng hơn, chúng nhắc bạn rằng giá trị của bộ bài nằm ở hai trăm năm người ta thực hành với nó, chứ không nằm ở một huyền thoại nào.

Phân biệt, đừng nhầm

Đừng nhầm bộ ba mươi sáu lá này với bộ Lenormand lớn cũng mang tên bà. Bộ lớn ra đời muộn hơn, nhiều lá hơn, hình vẽ chồng nhiều lớp biểu tượng và kèm cả chữ viết, chòm sao, hoa lá, chữ cái. Bộ lớn đọc rất nặng và ngày nay ít người dùng. Cái đang phổ biến khắp thế giới, cái bạn gặp trong hầu hết sách vở và lớp học, là bộ nhỏ ba mươi sáu lá. Cũng đừng nhầm Lenormand với những bộ bài xem khác cùng ra đời ở vùng đất châu Âu ấy: chúng có hệ hình riêng và cách đọc riêng, mượn nghĩa qua lại là hỏng cả hai.

Câu hỏi thường gặp

Ai là người tạo ra bài Lenormand?

Ba mươi sáu hình gốc thuộc về một trò chơi bàn cờ do Johann Kaspar Hechtel làm ra ở Nuremberg năm 1799. Nghĩa xem bài thì được ghi lại có hệ thống vào khoảng năm 1846, nhiều năm sau khi trò chơi ấy ra đời.

Marie Anne Lenormand có thật không?

Bà là người có thật, sống từ năm 1772 đến năm 1843, và là nhà tiên tri nổi tiếng nhất Paris thời đó. Tuy nhiên bà không làm ra bộ bài mang tên mình, tên bà được mượn để bán bài sau khi bà qua đời.

Bài Lenormand có từ năm nào?

Hình bài có từ năm 1799 dưới dạng một trò chơi bàn cờ, còn bộ bài dùng để xem vận mệnh với nghĩa được ghi rõ thì xuất hiện khoảng năm 1846. Như vậy bộ bài đã đi cùng người đọc hơn hai thế kỷ.

Vì sao bộ bài lại mang tên Lenormand?

Vì tên của nhà tiên tri Marie-Anne Lenormand bán được hàng. Nhà phát hành in tên bà lên bộ bài sau khi bà mất để mượn danh tiếng, và cái tên ấy dính lại tới tận bây giờ dù bà không liên quan tới bộ bài.

Vì sao các bộ bài Lenormand vẽ khác nhau?

Vì bộ bài được in lại ở rất nhiều nơi suốt gần hai thế kỷ, mỗi nhà in có hoạ sĩ riêng và cách trang trí riêng. Ba mươi sáu hình và thứ tự thì giữ nguyên, nên bạn vẫn đọc được bằng cùng một vốn nghĩa.