Chuyên sâu
Dị bản Fehu — của cải là phúc hay là họa
Fehu / Fé / Feoh
Là gì
Fehu là chữ rune đầu tiên trong bảng hai mươi tư chữ, tên nó nghĩa là gia súc, tức phần của cải cầm được và dắt được. Ba bài thơ rune thời trung cổ còn sót lại đến nay đều dành một khổ cho chữ này, và cả ba đều gọi nó là của cải. Riêng nghĩa tên thì không có gì phải bàn. Nhưng đọc kỹ từng khổ, bạn gặp ngay một chuyện lạ: ba bản cùng nói về một vật mà phán hai điều ngược hẳn nhau. Bản chép ở Anh khen của cải là nguồn an ủi. Hai bản chép vùng Bắc Âu gọi nó là mầm mống bất hoà. Đây là chỗ dị bản rõ nhất của cả bảng rune, và nó không phải lỗi chép tay. Đó là hai cách nhìn tiền bạc của hai thế giới khác nhau, cùng được giữ nguyên vẹn tới nay.
Ý nghĩa cốt lõi
Khổ thơ chép ở Anh nói rằng của cải là niềm an ủi cho mọi người, nhưng người nào cũng phải rộng tay cho đi nếu muốn được kính trọng trước mặt Chúa. Câu ấy đặt một điều kiện: giàu là phúc, với điều kiện biết chia. Hai khổ chép vùng Bắc Âu bỏ hẳn phần điều kiện và nói thẳng vào hậu quả. Cả hai đều mở đầu bằng đúng một câu: của cải là mầm mống bất hoà giữa anh em họ hàng. Không có lời khuyên nào đi kèm, chỉ có lời chứng. Ghép lại, Fehu cho bạn bài học đầy đủ hơn từng bản riêng lẻ: của cải tự nó không lành cũng không dữ, nhưng nó luôn luôn thử người giữ nó. Chảy thì nuôi sống cả nhà, đọng lại thì thành thứ mà người thân quay ra tranh nhau.
Biểu tượng
Ba khổ thơ để lại ba hình ảnh rất khác nhau. Bản chép ở Anh gần như không dựng hình nào, chỉ nói lý: của cải, danh dự và bổn phận cho đi. Bản vùng Na Uy nối câu về của cải với một câu tưởng như rời rạc, rằng con sói sống trong rừng. Đặt cạnh nhau thì ý hiện ra ngay: hễ có đàn gia súc thì có kẻ rình đàn gia súc, giàu tới đâu thì rừng vẫn ở ngay bên ngoài hàng rào. Bản vùng Iceland đi xa hơn nữa, gọi của cải là lửa của biển và là đường đi của con rắn. Lửa của biển là vàng bạc chìm dưới nước, thứ sáng chói mà người ta chết đuối vì nó. Đường đi của con rắn là kho báu có mãng xà nằm canh. Mấy chữ ấy vẽ đúng cái giá của sự giàu có: sáng thì nóng, quý thì luôn có kẻ canh.
Lời khuyên
Khi gặp Fehu, hãy đọc cả hai mặt cùng lúc thay vì chọn một mặt cho dễ chịu. Tiền đang về là chuyện thật, và chuyện người thân bắt đầu để ý tới số tiền ấy cũng là chuyện thật. Việc của bạn là quyết định trước, lúc còn tỉnh táo: phần nào để dành, phần nào cho đi, phần nào nói ra và phần nào giữ kín. Nếu trong nhà đang có việc chia chác, hãy làm sổ sách rõ ràng và nói thẳng khi mọi người còn vui vẻ, bởi lời chứng của người xưa rất dứt khoát, của cải làm sứt mẻ ruột thịt nhanh hơn bất cứ thứ gì khác. Và nhớ luôn vế còn lại: rộng tay đúng lúc là cách chắc chắn nhất để giữ được cả tiền lẫn người.
Phân biệt, đừng nhầm
Đừng nhầm dị bản sắc thái với dị bản nghĩa tên, vì hai loại này phải đọc theo hai cách khác nhau. Ở Fehu, cả ba bản gọi cùng một vật là của cải, chỉ khác nhau ở chỗ khen hay chê. Đó là dị bản sắc thái. Còn ở vài chữ rune khác, ba bản gọi ra ba vật khác hẳn nhau, và đó mới là dị bản nghĩa tên thật sự. Cũng đừng vội cho rằng bản chép ở Anh sai chỉ vì nó dịu giọng hơn. Bản ấy ra đời trong môi trường nhà thờ ở Anh, nơi người chép quen gắn mỗi hình ảnh với một bài học đạo đức, nên khổ thơ nào cũng khép lại bằng lời răn. Hai bản Bắc Âu thì giữ giọng khắc nghiệt của một vùng đất khắc nghiệt. Cả hai đều đúng với đời sống nơi chúng được viết ra.
Câu hỏi thường gặp
Rune Fehu là tốt hay xấu?
Cả hai, tuỳ cách bạn cầm tiền. Một bản chép rune cổ khen của cải là niềm an ủi cho mọi người, hai bản khác gọi nó là mầm mống bất hoà giữa anh em ruột thịt trong nhà.
Vì sao rune Fehu có hai nghĩa trái ngược nhau?
Vì ba bài thơ rune thời trung cổ được soạn ở ba nơi và ba thời kỳ khác nhau. Bản ở Anh chép trong môi trường nhà thờ nên dịu giọng và thêm lời răn, hai bản Bắc Âu giữ giọng khắc nghiệt.
Lửa của biển và đường đi của con rắn nghĩa là gì?
Đó là hai cách người xưa gọi vàng bạc. Lửa của biển là kho báu chìm dưới nước, đường đi của con rắn là đống vàng có mãng xà nằm canh. Cả hai đều nói cái giá đi kèm sự giàu có.
Gặp rune Fehu trong chuyện thừa kế thì nên hiểu thế nào?
Hãy coi đó là lời nhắc làm rõ giấy tờ ngay từ đầu. Truyền thống Bắc Âu nói thẳng rằng của cải chia không rõ là thứ làm anh em họ hàng quay lưng với nhau nhanh nhất.
Fé và Fehu có phải một chữ không?
Đúng, đó là cùng một chữ rune gọi theo hai hệ chữ khác nhau. Fehu là tên trong bảng hai mươi tư chữ, còn Fé là tên rút gọn về sau ở vùng Bắc Âu, nghĩa vẫn là của cải.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Dị bản Fehu — của cải là phúc hay là họa ứng vào đúng câu bạn hỏi
Rút một quẻ bài theo câu hỏi của mình thì các lá được đọc trong mối liên hệ với nhau, không phải từng lá một.
- Các lá bạn vừa rút, đọc trong mối liên hệ với nhau
- Lời đáp bám đúng câu hỏi bạn đặt ra
- Điều nên làm và điều nên tránh rút ra từ quẻ ấy
- Thời điểm ứng nghiệm theo dáng quẻ bạn nhận được