Sơn Địa Bác

Sơn Địa Bác là quẻ số 23 trong 64 quẻ Kinh Dịch, có Núi (Cấn) ở trên và Đất (Khôn) ở dưới. Bác nghĩa là bóc mòn, tiêu rụng — năm hào âm ở dưới đang đẩy dần một hào dương cuối cùng ở trên sắp rụng, như quả chín rục sắp lìa cành. Đây là quẻ của sự suy tàn và mất mát dần.

Cấu trúc quẻ

Thượng quái Cấn (núi), Hạ quái Khôn (đất): núi bị đất xói mòn từ dưới lên, chỉ còn hào dương chót vót trên đỉnh chưa đổ. Lời quẻ: "Bác, bất lợi hữu du vãng" — không nên tiến, không nên khởi sự lớn lúc này, vì đang là thời khí âm (tiểu nhân) thịnh, khí dương (quân tử) suy dần.

Ý nghĩa cốt lõi

Bác dạy cách xử thế trong thời suy: có những giai đoạn mọi thứ hao mòn, thất thế, kẻ xấu lấn lướt còn người ngay phải lùi. Lúc ấy đừng cố cưỡng lại hay khởi sự lớn, mà nên thuận thời, thu mình giữ gốc, bảo toàn thực lực và chờ. Bác cũng ẩn một niềm hy vọng: cái dương cuối cùng trên đỉnh không mất hẳn, nó là mầm để hồi phục — hết Bác thì tới Phục.

Ý nghĩa qua nhiều mặt đời sống

Trong công việc, Bác ứng với thời sa sút, mất chỗ đứng, bị gạt ra rìa, hoặc một tổ chức đang rệu rã — nên phòng thủ, giữ những gì cốt lõi thay vì mở rộng. Về tiền bạc, đây là lúc hao hụt, thất thoát, không nên đầu tư mạo hiểm hay bành trướng; giữ vốn là chính. Trong quan hệ, có thể là lúc rạn nứt, người thân xa dần, hoặc bị vây bởi kẻ xấu — cần thận trọng chọn người. Về sức khỏe, quẻ nhắc đề phòng suy nhược, bào mòn dần, nên nghỉ ngơi dưỡng sức. Điều quẻ dạy là biết mình đang ở thời xuống mà lùi cho đúng, giữ gốc để chờ hồi. Với người đang bị vây bởi lời gièm pha hay áp lực từ nhiều phía, Bác khuyên đừng phản ứng nóng nảy, hãy rút về giữ mình cho chắc và kiên nhẫn chờ thế đảo chiều.

Gieo được quẻ này nghĩa là gì

Gặp quẻ Bác khi hỏi việc thường báo đang ở thời suy, hao mòn, chưa phải lúc tiến hay khởi sự lớn. Lời khuyên là thu mình, phòng thủ, bảo toàn thực lực và người tin cậy, tránh đối đầu trực diện với thế mạnh đang lên; kiên nhẫn giữ gốc chờ thời hồi phục.

Lời khuyên của quẻ

Bác khuyên thuận thời mà lùi trong lúc suy: đừng cưỡng, đừng khởi sự lớn, hãy giữ cái cốt lõi và bảo toàn thực lực. Cẩn trọng với người xung quanh, cắt bớt cái rườm rà, và tin rằng hết suy sẽ tới hồi phục.

Phân biệt, đừng nhầm

Đừng nhầm Sơn Địa Bác (bóc mòn, suy tàn, khí âm thịnh) với Địa Lôi Phục (quẻ 24, một dương trở lại, hồi phục). Hai quẻ đứng liền và nối tiếp nhau: Bác là lúc cái dương gần rụng hết, Phục là lúc cái dương bắt đầu quay lại — hết đêm thì tới rạng.

Những câu thường được hỏi