Năm quan hệ Thể – Dụng

Năm quan hệ Thể – Dụng

Từ ngũ hành của hai quái, quan hệ giữa Thể và Dụng rơi vào một trong năm tình huống. Đây là bảng cát hung xương sống của Mai Hoa, nên học thuộc năm cái này là đọc được phần lớn một quẻ.

Nhớ một câu gốc: cái gì SINH cho Thể hoặc để Thể ung dung thì lành; cái gì KHẮC Thể hoặc bắt Thể hao sức thì kém.

Dụng sinh Thể — điềm tốt nhất

Dụng sinh Thể là hoàn cảnh, ngoại lực đem lợi tới cho mình: có người giúp, có thời nâng đỡ, việc tự nhiên xuôi. Vì Thể được nuôi mà không phải hao sức, đây được xem là quan hệ tốt bậc nhất, hợp để tiến tới.

Thể sinh Dụng — hao tổn

Thể sinh Dụng là mình phải bỏ công, bỏ của ra cho việc. Không hẳn xấu, nhưng là quan hệ HAO: được việc thì cũng mất sức, cho đi nhiều hơn nhận lại. Hợp việc mình chủ động gieo trồng cho lâu dài; còn cầu lợi ngay thì phải liệu sức.

Thể khắc Dụng — cát mà phải gắng

Thể khắc Dụng là mình chế ngự được việc, được hoàn cảnh. Là cát vì cuối cùng mình thắng thế; nhưng là cái thắng phải RA SỨC, phải chủ động ép việc theo ý. Hợp khi cần quyết, cần giành phần chủ động, đổi lại là mệt và tốn công.

Dụng khắc Thể — điềm xấu; và Thể Dụng tị hòa — hanh thuận

Dụng khắc Thể là ngoại lực ép ngược lại mình: gặp trở lực mạnh, bị chèn, việc dễ hỏng hoặc mình chịu thiệt. Gặp quẻ này người xưa khuyên nên lui, giữ mình, chờ thời, đừng lao vào lúc thế bất lợi.

Thể Dụng tị hòa là hai quái cùng một hành, không sinh không khắc: mình và việc cùng nhịp, hợp ý, việc trôi êm. Thuận cho cầu sự yên, sự đồng lòng; ít xung đột nhưng cũng ít lực bung, nên hợp giữ hơn là phá lớn.

Quái nào nặng, quái nào nhẹ

Năm quan hệ trên áp cho mọi quái đứng cạnh Thể, nhưng sức nặng không bằng nhau. Dụng nặng nhất vì nó tả chính cái việc đang hỏi. Quẻ biến kế đó vì nó tả kết cục. Quẻ hỗ nhẹ nhất, nó chỉ tả khúc giữa.

Sức nặng còn cộng dồn. Một quái khắc Thể thì đáng ngại vừa phải; hai ba quái cùng khắc Thể thì mới thành chuyện đáng lo thật. Ngược lại, một quái khắc Thể mà những quái còn lại đều sinh cho Thể thì thường chỉ là trắc trở qua đường.

Và mọi thứ vừa nói đều phải nhân với việc Thể đang vượng hay suy. Thể vượng thì chịu được một quái khắc mà không sao; Thể suy thì chỉ một quái khắc đã đủ nặng. Cùng một quan hệ, hai lá quẻ khác nhau cho hai lời đoán khác nhau chính là vì chỗ này.

Câu hỏi thường gặp

Quan hệ nào tốt nhất, xấu nhất? Tốt nhất là Dụng sinh Thể; xấu nhất là Dụng khắc Thể.

Thể khắc Dụng và Thể sinh Dụng khác nhau ra sao? Thể khắc Dụng là mình thắng nhưng tốn sức (cát); Thể sinh Dụng là mình hao cho việc (không hẳn xấu nhưng thiệt phần mình).

Gặp quan hệ xấu là chắc chắn hỏng à? Không chắc — còn phải xem Thể vượng hay suy, và quẻ biến ở cuối; Thể vượng thì đỡ được nhiều.