Thể và Dụng trong Mai Hoa

Thể và Dụng là gì

Một quẻ Mai Hoa gồm hai quái đơn xếp trên dưới. Phép luận chia hai quái ấy thành THỂ và DỤNG: quái KHÔNG chứa hào động là Thể — tượng cho chính mình, cho người hỏi; quái CHỨA hào động là Dụng — tượng cho việc đang hỏi, cho hoàn cảnh bên ngoài.

Cả cách luận Mai Hoa xoay quanh một câu hỏi giản dị: Thể và Dụng đối xử với nhau thế nào theo ngũ hành? Chính quan hệ ấy cho ra cát hung, chứ không phải lời hào.

Vì sao Thể là gốc

Thể là mình, nên trong luận Mai Hoa, Thể phải được coi trọng nhất: Thể vượng — được sinh, được giúp — thì mình đủ sức, việc dễ thành; Thể suy — bị khắc, bị hao — thì mình yếu thế, việc trắc trở dù hoàn cảnh trông có vẻ thuận.

Vì thế người xem Mai Hoa luôn nhìn mọi quái khác — Dụng, hỗ, biến — qua một con mắt: "nó tốt hay xấu CHO THỂ", chứ không xét rời từng quái một cách vô chủ.

Điều gì làm cho Thể vượng hay suy

Thể được coi là vượng khi được quái khác sinh cho, khi có nhiều quái cùng hành trợ giúp, hoặc khi đang vào mùa vượng của hành ấy. Thể suy khi bị khắc, bị hao (phải sinh cho quái khác), hoặc gặp mùa nghịch.

Cân được Thể vượng hay suy rồi mới đọc quan hệ với Dụng thì lời đoán mới đúng liều lượng — cùng một quan hệ, Thể vượng thì nhẹ đi, Thể suy thì nặng thêm.

Thể giữ nguyên suốt cả quẻ

Thể xác định MỘT LẦN từ quẻ chính, rồi giữ nguyên cho tới hết lời đoán. Quẻ hỗ và quẻ biến đều đem ra soi với đúng cái Thể ấy, chứ không ai đi xác định lại Thể ở từng quẻ một.

Đây là chỗ người mới hay sai nhất. Thấy quẻ biến có hào đã đổi, họ tưởng phải tìm lại hào động rồi chia Thể – Dụng lần nữa; làm vậy là mỗi chặng lại đổi mất người chủ, và lời đoán rối ngay. Quẻ biến chỉ có một việc phải trả lời: nó sinh hay khắc cái Thể ban đầu.

Nói cách khác, cả bốn quái trong một lời đoán — Thể, Dụng, hỗ, biến — đều xoay quanh một trục duy nhất. Giữ được trục ấy thì đọc quẻ nào cũng gọn; mất trục thì càng nhiều quái càng loạn.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết quái nào là Thể? Quái KHÔNG chứa hào động là Thể; quái chứa hào động là Dụng. Xác định hào động trước là ra ngay.

Nếu hào động rơi vào quái trên thì sao? Thì quái trên là Dụng, quái dưới là Thể — Thể Dụng không cố định trên hay dưới, mà theo hào động.

Chỉ nhìn Thể – Dụng là đủ đoán chưa? Chưa hẳn; đó là bước chính, còn phải xem quẻ hỗ và quẻ biến để có đầu – giữa – cuối.