Ý nghĩa
Cầu an là lễ khấn xin cho bản thân và người trong nhà được mạnh khỏe, yên ổn. Theo phong tục, người Việt cầu an trước ban thờ gia tiên và thần linh trong nhà, hoặc lên chùa lễ Phật, đến đền phủ dâng hương. Người xưa quan niệm tổ tiên vẫn dõi theo con cháu, còn các vị thần linh trông coi đất đai, bếp núc, xóm làng nơi mình ở. Vì thế khi có điều mong, điều lo, con cháu thắp hương thưa trình và cầu xin các vị che chở.
Trong nhà Phật, cầu an là nghi lễ có từ lâu. Đầu năm, nhiều chùa lập đàn tụng kinh Dược Sư, nhận ghi tên các gia đình vào sớ cầu an, cầu cho người còn sống được bình an, bớt bệnh tật. Dân gian có câu “lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, nên dịp đầu năm là lúc đi lễ cầu an đông nhất. Ngoài ra, khi nhà có người ốm, người sắp đi xa hay vừa qua chuyện không may, người ta cũng làm lễ cầu an.
Bài này dùng khi bạn có việc riêng cần khấn cầu bình an cho cả nhà hay cho một người thân. Nếu bạn thắp hương định kỳ ngày mùng Một, ngày Rằm thì dùng bài Văn khấn gia tiên mùng 1 hoặc Văn khấn gia tiên ngày rằm. Nếu bạn cúng sao đầu năm thì dùng bài Văn khấn dâng sao đầu năm. Năm gặp hạn tam tai thì dùng bài Văn khấn lễ tam tai.
Thời điểm cúng
Theo nếp phổ biến, lễ cầu an tại nhà làm vào ngày mùng Một hoặc ngày Rằm âm lịch, dịp đầu năm mới, hoặc bất cứ lúc nào trong nhà có việc cần cầu: có người ốm, có người sắp đi xa, sắp sinh nở, vừa qua một chuyện không may. Nhiều nhà thắp hương buổi sáng sớm hoặc buổi tối khi cả nhà đông đủ; có nhà chọn giờ hoàng đạo trong ngày.
Lên chùa cầu an thì đông nhất là tháng Giêng, nhất là ngày rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu). Ngày chùa làm lễ cầu an chung mỗi nơi một khác, bạn nên hỏi trước ở chùa định đến để kịp ghi tên vào sớ.
Cách sắm lễ
Lễ cầu an tại nhà có thể là lễ chay hoặc lễ mặn. Lễ chay gồm hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, chén nước sạch, chén rượu, bánh kẹo, xôi chè. Lễ mặn thêm đĩa xôi, gà luộc hoặc đĩa thịt luộc, tùy điều kiện mỗi nhà. Nhiều nhà sắm thêm ít vàng mã như tiền vàng để hóa sau lễ; nên dùng vừa phải.
Nhà có ban Phật riêng thì lễ chay đặt ở ban Phật, lễ mặn đặt ở ban thần linh và ban gia tiên. Trước khi bày lễ, lau dọn ban thờ, thay nước, thay hoa, chỉnh bát hương cho ngay ngắn.
Lên chùa cầu an thì chỉ sắm lễ chay: hương, hoa, quả, oản, xôi chè, bánh kẹo. Không đặt đồ mặn và vàng mã lên ban Tam Bảo; có nơi cho đặt lễ mặn ở ban Đức Ông hay điện Mẫu trong chùa, bạn nên hỏi trước. Nếu chùa có lễ cầu an chung, bạn ghi tên cả nhà vào sớ và công đức tùy sức.
Các bước hành lễ
- Dọn dẹp, lau ban thờ, thay nước, thay hoa; người đứng khấn tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề.
- Bày lễ: lễ chay dâng ban Phật (nếu có), lễ mặn dâng ban thần linh và ban gia tiên.
- Thắp đèn hoặc nến, rót nước, rót rượu, rồi thắp hương, thường 1 hoặc 3 nén; thắp theo thứ tự ban Phật, ban thần linh, rồi ban gia tiên, tùy nơi.
- Vái ba vái, đứng hoặc quỳ ngay ngắn trước ban thờ, chắp tay đọc bài khấn.
- Khấn xong vái ba vái, chờ hết một tuần hương, tức là khi hương cháy gần hết.
- Hóa vàng (nếu có) ở nơi an toàn, vái tạ rồi hạ lễ, cả nhà cùng thụ lộc.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn cầu bình an
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con có lòng thành kính cầu bình an cho cả nhà.
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm, dâng lên trước án.
Kính mời chư vị Tôn thần, các cụ tổ tiên nội ngoại giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con kính cẩn thưa trình: gia đình con trên có người già, dưới có con trẻ, quanh năm trông nhờ ơn chư vị che chở.
Cúi xin chư vị Tôn thần, tổ tiên nội ngoại phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con thân tâm an lạc, bình an khang thái.
Người già được mạnh khỏe sống lâu, người lớn được sức khỏe dồi dào, trẻ nhỏ hay ăn chóng lớn.
Người ở nhà được yên ổn, người đi xa được thượng lộ bình an, đi đến nơi về đến chốn.
Ốm đau chóng khỏi, tai ương tiêu tán, trên thuận dưới hòa, gia đạo hưng long, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn cầu bình an
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, chư vị Tôn thần cai quản trong nhà này.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm dâng nén hương thơm, hoa quả lễ vật, kính cầu bình an.
Cúi xin chư vị Tôn thần, tổ tiên nội ngoại phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con mạnh khỏe, bình an, trên thuận dưới hòa, ra ngoài gặp điều lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Lên chùa cầu an, bạn khấn trước ban Tam Bảo, lời kính lạy hướng về chư Phật, chư Bồ Tát; có thể dùng bài Văn khấn lễ chùa (ban Tam Bảo) rồi thưa việc cầu an như bài trên. Ở đền, phủ thì kính lạy vị thánh được thờ ở đó. Muốn cầu cho người thân ở xa, bạn thưa rõ tên người ấy và nơi người ấy đang ở.
Mặc quần áo kín đáo, gọn gàng. Đọc khấn rõ ràng, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được. Hương, nến đặt xa rèm, giấy; hóa vàng trong lò hoặc chậu kim loại và trông đến khi tàn hẳn. Ở chùa, công đức bỏ vào hòm, không nhét tiền lên tượng hay tay Phật.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Cầu bình an ở nhà hay lên chùa?
Theo phong tục, cả hai đều được. Ở nhà bạn khấn thần linh và tổ tiên; lên chùa thì khấn chư Phật, chư Bồ Tát. Nhiều gia đình làm cả hai vào dịp đầu năm.
Mâm cúng cầu an tại nhà gồm những gì?
Hương, hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nước, bánh kẹo; lễ mặn thêm xôi, gà luộc và ít vàng mã. Lên chùa thì chỉ sắm lễ chay, không đặt đồ mặn lên ban Phật.
Cầu an vào ngày nào?
Thường là mùng Một, ngày Rằm hoặc trong tháng Giêng. Khi nhà có người ốm, người sắp đi xa thì làm lúc cần, không phải đợi ngày.
Có khấn cầu an cho người thân ở xa được không?
Được. Trong lời thưa trình, bạn nói rõ tên người thân và nơi người ấy đang ở, rồi cầu cho người ấy được bình an.
Đọc khấn to hay khấn thầm?
Đọc rõ ràng, vừa đủ mình nghe là được. Ở chùa đông người thì khấn nhỏ hoặc khấn thầm để không làm phiền người khác.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy