Quái Khảm — Nước

Là gì

Khảm, chữ Hán viết 坎, là một trong tám quái của Bát Quái, và là quái mang tượng Nước. Lá bàn Kỳ Môn Độn Giáp gồm chín ô, mỗi ô ứng một quái và một phương trời. Ô mang quái Khảm nằm ở phương Bắc, thuộc hành Thủy. Người xưa đặt cho mỗi quái một chữ đức tính, tức là cái nết gốc của nó. Đức tính của Khảm là Hãm, chữ Hán 陷, nghĩa là sa lún, là hiểm trở, là rơi vào chỗ trũng. Đây là chữ tả đúng dáng của nước: nước luôn chảy xuống chỗ thấp, mà chỗ thấp thì vừa là nơi tụ được nhiều nhất, vừa là nơi dễ ngập nhất.

Ý nghĩa cốt lõi

Ý nghĩa cốt lõi của Khảm gói trong chữ Hãm ấy. Nước không có hình của riêng nó, đổ vào bình thì thành bình, đổ xuống hố thì thành hố, nên Khảm nói về những gì mềm mà thấm, chảy mà không nghỉ. Nhưng chỗ trũng cũng là chỗ nguy: người xưa nhìn Khảm là hiểm nạn, là cái bẫy nằm dưới mặt phẳng, là việc trông êm mà bên dưới có dòng ngầm. Hai mặt ấy vốn là một. Khảm trong đời sống là chiều sâu, là trí khôn ngấm ngầm, là đường đi vòng của người biết chờ; đồng thời cũng là lo lắng, rình rập, và những rắc rối chưa lộ ra mặt. Hỏi một việc mà gặp tượng Khảm, điều đầu tiên cần nhớ là việc này có tầng chìm.

Biểu tượng

Vật tượng của Khảm đứng đầu là Thủy, 水, nước. Kế đó là Câu Độc, 溝瀆, mương rãnh, tức nước bị dẫn đi trong lòng đất. Là Nguyệt, 月, mặt trăng, thứ ánh sáng lạnh chỉ soi về đêm. Là Ẩn Phục, 隱伏, sự ẩn giấu nằm phục. Là Cung Luân, 弓輪, cây cung và bánh xe, hai vật đều cong và đều tích sẵn lực trong cái cong ấy. Là Kiểu Nhu, 矯輮, việc uốn gỗ cho cong theo ý mình. Cây thuộc Khảm là Kiên Đa Tâm, cây cứng và nhiều lõi bên trong. Khảm còn mang chữ Đạo, 盜, kẻ trộm, thứ đến trong đêm và không gõ cửa. Nhìn suốt dãy vật tượng này là thấy một mạch chung: cái gì chảy ngầm, cái gì cong mà mạnh, cái gì giấu ruột bên trong.

Đi sâu hơn

Trong loại tượng cổ, mỗi quái còn ứng vào một con vật, một bộ phận cơ thể và một vai trò trong nhà. Con vật của Khảm là Thỉ, 豕, con heo và con lợn rừng, giống vật gắn với bùn nước, ăn khỏe, chịu bẩn, sức bền dai. Về loài ngựa, Khảm ứng vào ngựa Mỹ Tích lưng đẹp, ngựa Cức Tâm nóng lòng, ngựa Hạ Thủ cúi đầu, ngựa Bạc Đề móng mỏng, và ngựa Duệ kéo lê chân. Bộ phận cơ thể của Khảm là Nhĩ, 耳, cái tai, nên Khảm gắn với nghe ngóng, với tin tức truyền miệng, và cả chứng đau tai. Trong nhà, Khảm là Trung Nam, 中男, người con trai giữa, không được kỳ vọng như con cả, cũng không được nuông như con út, nên quen tự lo và quen chịu.

Biểu hiện thực tế

Ra đời thường, tượng Khảm hiện ở những cảnh rất dễ nhận. Đó là chuyện tiền bạc chảy ngầm, những khoản thu chi không ai nhắc mà tháng nào cũng có. Đó là các nghề dính tới nước và tới dòng chảy: sông biển, đồ uống, vận tải, ống dẫn, cùng những việc thầm lặng cần giữ kín. Về người, Khảm nói tới Gia Ưu, 加憂, cái lo chồng thêm lo; tới Tâm Bệnh, bệnh nằm trong lòng; tới Huyết Quái, quẻ của máu huyết. Về xe cộ, Khảm mang chữ Đa Sảnh, nhiều trục trặc vặt. Màu ứng vào Khảm theo kinh văn cổ là Xích, 赤, sắc đỏ, không phải màu người ta quen gán cho nước, nhưng đúng với tầng máu huyết mà quái này cai quản.

Lời khuyên

Gặp tượng Khảm thì đừng vội kết luận là xấu, cũng đừng chủ quan cho là êm. Nước nuôi được cả mùa màng và cũng cuốn trôi được cả cây cầu, khác nhau chỉ ở chỗ bạn có biết độ sâu hay không. Việc cần làm là dò đáy trước khi bước: hỏi thêm một vòng, xem lại giấy tờ, tìm người đã đi qua đoạn đường ấy. Khảm hợp với lối đi vòng, đi chậm, đi mềm, và rất kỵ lối lao thẳng rồi ép cho nhanh. Nếu bạn đang chờ một câu trả lời thật rõ ràng, Khảm báo rằng câu ấy còn nằm dưới mặt nước, phải để lắng thì mới nhìn thấy đáy.

Câu hỏi thường gặp

Quái Khảm trong Kỳ Môn có nghĩa là gì?

Khảm là quái mang tượng Nước, đức tính gốc là Hãm nghĩa là sa lún và hiểm trở. Nó nói về chiều sâu, sự thấm dần, việc ẩn giấu, và cả những rắc rối còn nằm dưới mặt phẳng chưa lộ ra.

Quái Khảm ứng với hướng nào và thuộc hành gì?

Khảm ứng vào phương Bắc và thuộc hành Thủy. Đây là phương lạnh nhất trong bốn phương chính, hợp với tính chất chìm lắng, kín đáo và chảy ngầm mà quái này mang theo.

Vì sao quái Khảm vừa là nước vừa là hiểm nạn?

Vì nước luôn tìm về chỗ trũng, mà chỗ trũng vừa tụ được nhiều nhất vừa dễ ngập nhất. Cùng một dòng nước ấy nuôi được mùa màng và cũng cuốn trôi được cây cầu, nên hai nghĩa lành dữ nằm chung trong một quái.

Người mang nhiều khí Khảm có tính cách ra sao?

Người nhiều khí Khảm thường kín, sâu, chịu được khó, thích nghi nhanh với hoàn cảnh mới. Họ ít nói ra ý thật, quen đi đường vòng để đạt mục đích, và hay ôm lo trong lòng thay vì kể cho người khác nghe.

Quái Khảm ứng vào con vật và bộ phận cơ thể nào?

Con vật của Khảm là Thỉ, tức con heo và con lợn rừng, loài gắn với bùn nước và có sức bền dai. Bộ phận cơ thể là cái tai, nên Khảm gắn với chuyện nghe ngóng, tin tức truyền miệng và cả chứng đau tai.

Đọc thêm về Kỳ Môn Độn Giáp

• Kỳ Môn Độn Giáp Tháng 8 Âm: Chiến Lược Hành Động & Hướng Tốt Xuất Hành