Quái Khôn — Đất

Là gì

Khôn, chữ Hán viết 坤, là quẻ đứng thứ hai trong Bát Quái, và tượng lớn nhất của nó là Địa (地), nghĩa là đất. Hình quẻ Khôn gồm ba vạch đứt xếp chồng lên nhau, toàn là chỗ hở, nên Khôn là cái rỗng biết chứa, cái mềm biết nhường. Đức tính của Khôn là Thuận (順), nghĩa là mềm mỏng thuận theo, không tranh đi đầu, không chống lại, cứ đi theo mà vẫn tới đích. Trong Kỳ Môn Độn Giáp, Khôn giữ ô phương Tây Nam của lá bàn chín cung, mang hành Thổ, hành của đất đai, của kho chứa, của sự nuôi dưỡng chậm mà chắc. Có một điểm riêng đáng nhớ: ô ở giữa lá bàn không có quẻ của riêng nó, người xưa cho ô ấy ký nhờ vào Khôn, nên tra tượng cho ô giữa thì lấy tượng Khôn mà dùng.

Ý nghĩa cốt lõi

Cốt lõi của Khôn là chứa và nuôi. Trong nhà, Khôn là Mẫu (母), là mẹ, người không ra lệnh nhưng giữ cho cả nhà đủ ăn đủ mặc. Khôn cũng là Chúng (眾), nghĩa là đông đảo, là số nhiều, là quần chúng và nhân sự; hễ một việc mang khí Khôn thì việc ấy dính tới đám đông, tới tập thể, tới hàng hóa số lượng lớn chứ không tới một cá nhân nổi bật. Một tượng nữa của Khôn là Quân (均), tức đều và bằng phẳng, nên Khôn chủ sự công bằng, chia đủ phần, không ai hơn ai. Mặt tối của Khôn được kinh văn nói thẳng bằng chữ Lận Sắc (吝嗇), nghĩa là keo kiệt: giữ quá hóa bủn xỉn, chứa quá hóa trì trệ, nhường quá thì không còn chính kiến.

Biểu tượng

Con vật của Khôn là Ngưu (牛), trâu bò, kèm biến thể Tử Mẫu Ngưu tức bò mẹ dắt bò con, hình ảnh của sự sinh nuôi nối đời. Bộ phận cơ thể là Phúc (腹), cái bụng, chỗ chứa và chỗ tiêu hóa. Các vật tượng khác đều là đồ dùng thường ngày: Bố (布) là tấm vải, Phủ (釜) là cái nồi, Đại Dư (大輿) là cỗ xe lớn chở nặng, Văn (文) là hoa văn thêu dệt, Bính (柄) là cán cầm của dụng cụ. Khi ứng vào đất thì Khôn lấy màu Hắc (黑), màu đen.

Đi sâu hơn

Phương Tây Nam của Khôn là nhà gốc của hai thứ nặng tay nhất trong Kỳ Môn. Một là Tử Môn (死門), cửa Tử, bậc đại hung, chủ đình trệ và kết thúc, chỉ có lợi cho vài loại việc rất riêng như tang sự, săn bắt hay kiện tụng. Hai là sao Thiên Nhuế (天芮), gọi là bệnh tinh, chủ ốm đau và trì trệ, nhưng lại lợi cho chuyện cầu học và tìm thầy. Cả hai đều thuộc Thổ đúng như cung nhà. Còn một chi tiết lạ mà hay: sao Thiên Cầm (天禽) không có nhà riêng nào cả, nó luôn đi kèm Thiên Nhuế như hình với bóng. Thiên Cầm chủ sự công chính và lợi cho vai trò trung gian, nhưng các sách xếp nó cát hay hung thì khác nhau, nên đừng vội gán cho nó một chiều.

Trong công việc và tình cảm

Trong công việc, khí Khôn có lợi cho những gì cần thời gian: gây dựng cơ sở, tích hàng, giữ khách cũ, làm theo quy trình, quản người. Nó bất lợi cho những cuộc đua tốc độ, cho việc phải xoay chuyển gấp trong vài ngày, vì đất không chạy nhanh được. Trong tình cảm, Khôn cho một người bạn đời ấm áp, lo toan chu đáo, nhớ từng bữa ăn giấc ngủ của người kia, nhưng cũng hay ôm hết phần vất vả về mình rồi lặng lẽ giận. Dùng Khôn đúng cách là giao cho nó phần nền móng, đừng bắt nó xông lên tuyến đầu.

Người mang nhiều khí này

Người mang nhiều khí Khôn hiền, chịu khó, nói ít làm nhiều, không tranh phần hơn, và rất bền sức trong những việc lặp đi lặp lại mà người khác thấy chán. Họ giỏi tích lũy: tiền vào từng ít một nhưng ít khi mất, đồ đạc giữ được lâu, quan hệ giữ được bền. Họ hợp nghề gắn với đất và với số đông: ruộng vườn, nhà đất, kho vận, buôn sỉ, may mặc, ăn uống, nhân sự, chăm sóc người. Điểm yếu của họ cũng lộ ra từ chính cái mạnh ấy. Vì quen thuận theo nên họ chậm quyết, dễ bị người khác lấn lướt, và khi ôm quá nhiều thứ thì việc nào cũng dở dang. Người Khôn cần học một chữ dứt.

Câu hỏi thường gặp

Quẻ Khôn là gì?

Khôn là quẻ thứ hai của Bát Quái, hình gồm ba vạch đứt, tượng lớn nhất là đất. Đức tính của Khôn là mềm mỏng thuận theo, nên Khôn chủ sự chứa đựng, nuôi dưỡng, tích lũy và làm nền cho người khác đứng lên.

Quẻ Khôn thuộc hành gì và ở hướng nào?

Khôn thuộc hành Thổ, hành của đất đai và kho chứa. Trên lá bàn chín cung, Khôn giữ ô phương Tây Nam. Riêng ô nằm giữa lá bàn không có quẻ riêng mà ký nhờ vào Khôn, nên tra tượng ô ấy thì lấy tượng Khôn.

Quẻ Khôn tượng cho người nào trong nhà?

Khôn ứng vào người mẹ. Bên cạnh đó Khôn còn tượng cho số đông, cho tập thể và quần chúng, nên một việc mang khí Khôn thường dính tới nhiều người chứ không xoay quanh một cá nhân nổi bật.

Khí Khôn mạnh thì hợp làm nghề gì?

Hợp những nghề cần thời gian và cần chỗ chứa: ruộng vườn, nhà đất, kho vận, buôn sỉ, may mặc vải vóc, ăn uống, nhân sự và các nghề chăm sóc người. Đây là khí tích lũy chậm mà chắc chứ không phải khí đánh nhanh.

Quẻ Khôn có mặt xấu không?

Có, và kinh văn nói thẳng bằng chữ keo kiệt. Giữ quá thì thành bủn xỉn, chứa quá thì thành trì trệ, nhường quá thì mất chính kiến và bị người khác lấn lướt. Người Khôn cần học cách dứt khoát đúng lúc.

Đọc thêm về Kỳ Môn Độn Giáp

• Kỳ Môn Độn Giáp Tháng 8 Âm: Chiến Lược Hành Động & Hướng Tốt Xuất Hành