Ý nghĩa
Trong các chùa miền Bắc, ban Đức Thánh Hiền thường đặt ở gian tiền đường (gian phía trước chính điện), đối xứng với ban Đức Ông. Theo nếp chùa miền Bắc, ban này thờ hai vị đại đệ tử của Đức Phật là Đức A Nan Đà Tôn giả và Đức Ca Diếp Tôn giả; có chùa chỉ đặt tượng ngài A Nan. Dân gian gọi chung là Đức Thánh Hiền, tức các bậc thánh, bậc hiền theo hầu Đức Phật.
Ngài A Nan là em họ và là thị giả (người theo hầu) của Đức Phật suốt nhiều năm, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ, thuộc lời Phật dạy nhiều nhất. Ngài Ma Ha Ca Diếp nổi tiếng giữ hạnh tu khổ hạnh; sau khi Đức Phật nhập diệt, ngài chủ trì lần kết tập kinh điển đầu tiên, trong đó ngài A Nan tụng lại lời Phật. Thiền tông tôn ngài Ca Diếp là Tổ thứ nhất, ngài A Nan là Tổ thứ hai.
Vì hai ngài là những người gìn giữ và truyền lại lời Phật dạy, người đi lễ dâng hương ban Đức Thánh Hiền để tỏ lòng kính ngưỡng, cầu cho bản thân và con cháu sáng suốt, học hành tấn tới, gia đạo bình an. Ban này thường được lễ sau ban Tam Bảo. Nếu bạn lễ chính điện thì dùng bài Văn khấn lễ chùa (ban Tam Bảo), lễ ban đối diện thì dùng bài Văn khấn Đức Ông.
Thời điểm cúng
Ban Đức Thánh Hiền được lễ trong mỗi lần đi chùa: ngày mùng Một, ngày Rằm, dịp đầu năm, Phật đản (Rằm tháng Tư), Vu Lan (Rằm tháng Bảy). Theo nếp phổ biến, bạn lễ ban Đức Ông trước, rồi chính điện Tam Bảo, sau đó mới đến ban Đức Thánh Hiền.
Nhiều gia đình có con em sắp thi cử, vào năm học mới hay đi học xa thường đưa con đến chùa lễ Phật và dâng hương ở ban này. Nên đi vào buổi sáng, tránh lúc nhà chùa đang tụng kinh.
Cách sắm lễ
Ban Đức Thánh Hiền dâng lễ chay như ban Phật: hương, hoa tươi, quả, oản (bánh làm từ gạo nếp, nén thành khối chóp), xôi chè, bánh kẹo và chén nước sạch. Không dâng đồ mặn, rượu thịt, không đặt tiền vàng lên ban này.
Nếu đi lễ nhiều ban, bạn sắm mỗi ban một phần nhỏ: một đĩa hoa quả, một gói oản hoặc bánh kẹo. Lễ bày trong đĩa, khay, đặt trên bàn lễ phía trước ban thờ, không đặt lên bệ tượng. Không có lễ thì chỉ thắp hương và khấn cũng được.
Các bước hành lễ
- Lễ ban Đức Ông và ban Tam Bảo trước theo thứ tự của chùa.
- Đặt phần lễ chay lên bàn lễ trước ban Đức Thánh Hiền.
- Thắp 1 hoặc 3 nén hương, cắm ngay ngắn vào bát hương.
- Chắp tay vái ba vái, đọc bài khấn, xong vái ba vái.
- Lễ tiếp ban Mẫu (nếu chùa có điện Mẫu) và nhà Tổ.
- Chờ hết tuần hương thì vái tạ, hạ lễ, mang về cùng người nhà thụ lộc.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn Đức Thánh Hiền
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Thánh Hiền.
Con kính lạy Đức Khải Giáo A Nan Đà Tôn giả.
Con kính lạy Đức Ma Ha Ca Diếp Tôn giả.
Con kính lạy chư vị Hiền Thánh Tăng, chư vị Hộ Pháp Thiện Thần hộ trì chùa (tên chùa).
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm về chùa lễ Phật, đến trước ban Đức Thánh Hiền.
Tín chủ con kính dâng hương hoa, oản quả, phẩm vật lễ chay, đốt nén hương thơm dâng lên trước án.
Cúi xin Đức Thánh Hiền từ bi chứng giám lòng thành, thương xót gia hộ cho tín chủ con cùng toàn gia quyến.
Được thân tâm an lạc, tật bệnh tiêu trừ, tăng phúc tăng thọ, gia đạo bình an.
Con cháu trong nhà trí tuệ sáng suốt, học hành tấn tới, hiếu thảo với ông bà cha mẹ.
Mọi việc hanh thông, gặp nhiều điều lành.
Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám, phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn Đức Thánh Hiền
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Đức Thánh Hiền, Đức A Nan Đà Tôn giả, Đức Ca Diếp Tôn giả.
Tín chủ con là: (họ tên). Ngụ tại: (địa chỉ).
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con về chùa kính dâng hương hoa lễ chay trước ban Đức Thánh Hiền.
Cúi xin Đức Thánh Hiền gia hộ cho toàn gia chúng con bình an, mạnh khỏe, con cháu sáng suốt, học hành tấn tới.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Ban Đức Thánh Hiền chỉ dâng lễ chay, không đặt đồ mặn, rượu và tiền vàng. Ăn mặc kín đáo, khấn nhỏ vừa đủ mình nghe hoặc khấn thầm.
Khi đưa trẻ nhỏ đi lễ, bạn hướng dẫn con chắp tay vái, đứng ngay ngắn, không chạm vào tượng, không nghịch bát hương. Con đủ lớn thì có thể để con tự đọc bản khấn ngắn gọn.
Thắp hương xong, tắt lửa bằng cách phẩy nhẹ tay; theo nếp dân gian không thổi hương bằng miệng. Không cắm hương vào lọ hoa, mâm quả hay khe tượng.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Đức Thánh Hiền là ai?
Theo nếp chùa miền Bắc, Đức Thánh Hiền là hai đại đệ tử của Đức Phật: ngài A Nan Đà, người hầu cận và thuộc nhiều lời Phật dạy nhất, và ngài Ca Diếp, người chủ trì lần kết tập kinh điển đầu tiên. Có chùa chỉ thờ tượng ngài A Nan.
Lễ ban Đức Thánh Hiền trước hay sau ban Tam Bảo?
Theo nếp phổ biến là sau: lễ ban Đức Ông, rồi ban Tam Bảo, rồi mới đến ban Đức Thánh Hiền.
Cầu cho con thi cử thì khấn ở ban nào trong chùa?
Nhiều gia đình lễ Phật ở ban Tam Bảo rồi dâng hương thêm ở ban Đức Thánh Hiền, khấn cho con sáng suốt, học hành tấn tới.
Ban Đức Thánh Hiền có đặt tiền vàng không?
Không. Ban này thờ hai vị đệ tử của Đức Phật nên dâng lễ chay như ban Tam Bảo; tiền công đức thì bỏ vào hòm.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy