Văn khấn lễ đền, phủ

Ý nghĩa

Đền là nơi thờ các vị Thánh, các anh hùng, danh nhân có công với dân với nước, như đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương, đền thờ Hai Bà Trưng, đền thờ Tản Viên Sơn Thánh. Phủ là nơi thờ Mẫu trong tín ngưỡng Tứ phủ, như Phủ Dầy, Phủ Tây Hồ. Nhiều đền cũng có điện thờ Mẫu, nên người ta hay nói gộp là “đi đền, đi phủ”.

Trong đền, phủ thường có nhiều ban: ban Công đồng (ban thờ chung chư vị Thánh Thần, thường ở gian chính phía trước), cung cấm (gian trong cùng thờ vị chính), ban Mẫu, ban Trần triều, ban Chầu bà, lầu Cô, lầu Cậu, và hạ ban thờ Ngũ Hổ, Thanh Xà Bạch Xà. Theo nếp phổ biến, người đi lễ đặt lễ và khấn ở ban Công đồng trước, rồi mới lần lượt vào các ban khác.

Người xưa đến đền phủ để tỏ lòng biết ơn các bậc có công, cầu cho gia đình bình an, sức khỏe, làm ăn thuận lợi. Bài dưới đây là bài khấn chung dùng ở ban Công đồng. Nếu bạn chỉ lễ ban Mẫu thì dùng bài Văn khấn ban Mẫu; nếu lễ đình làng thờ Thành Hoàng thì dùng bài Văn khấn lễ đình.

Thời điểm cúng

Người ta thường đi đền, phủ vào dịp đầu năm (tháng Giêng, tháng Hai), ngày mùng Một, ngày Rằm và ngày tiệc (ngày lễ chính) của vị Thánh thờ ở đền. Dân gian có câu “Tháng Tám giỗ Cha, tháng Ba giỗ Mẹ”: ngày 20 tháng Tám âm lịch là giỗ Đức Thánh Trần, ngày mùng 3 tháng Ba âm lịch là giỗ Mẫu Liễu Hạnh; các đền phủ liên quan mở hội rất đông.

Nên đi vào buổi sáng, lễ xong trước giờ đền đóng cửa. Mùa lễ hội rất đông, bạn có thể đi trước hoặc sau ngày chính vài hôm; việc lễ không bắt buộc đúng ngày tiệc.

Cách sắm lễ

Lễ chay gồm hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, oản, xôi chè, bánh kẹo, trầu cau, rượu, nước, chè thuốc. Lễ mặn gồm gà luộc, giò, chả, xôi, thường dâng ở ban Công đồng hoặc ban các Quan theo lệ đền. Có nơi dâng lễ sống (trứng, thịt lợn sống) ở ban Ngũ Hổ, ban Thanh Xà Bạch Xà dưới hạ ban. Mỗi đền một lệ, bạn hỏi thủ nhang (người trông đền) trước khi bày.

Tiền vàng, sớ (tờ giấy ghi họ tên, địa chỉ, điều cầu xin) và lễ thượng (áo, mũ, hài bằng giấy) sắm theo từng ban. Ở lầu Cô, lầu Cậu, người ta hay dâng thêm gương lược, hoa quả nhỏ, bánh kẹo, đồ chơi. Vàng mã chỉ nên sắm vừa phải; nhiều đền nay khuyến khích giảm đốt vàng mã.

Chia lễ thành từng phần theo số ban định lễ, mỗi phần bày gọn trên đĩa, khay. Lễ của ban nào đặt đúng ban ấy; nếu đền có ban thờ Phật thì ban đó chỉ dâng lễ chay.

Các bước hành lễ

1. Chia lễ theo từng ban, hỏi người trông đền chỗ đặt lễ.
2. Đặt lễ ở ban Công đồng trước, thắp 1 hoặc 3 nén hương, vái ba vái rồi đọc bài khấn.
3. Dâng lễ, thắp hương và khấn lần lượt ở các ban trong: cung cấm, ban Mẫu, ban Trần triều, ban Chầu bà, tùy nơi.
4. Lễ lầu Cô, lầu Cậu, rồi xuống hạ ban lễ ban Ngũ Hổ, ban Thanh Xà Bạch Xà nếu đền có.
5. Chờ hết tuần hương, vái tạ và xin hạ lễ ở từng ban.
6. Hóa sớ, tiền vàng, lễ thượng ở lò hóa của đền; lễ chay, lễ mặn mang về cùng người nhà thụ lộc.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn lễ đền, phủ

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Ngọc Hoàng Thượng đế, Nam Tào, Bắc Đẩu.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy Tam tòa Thánh Mẫu: Đệ nhất Thượng Thiên, Đệ nhị Thượng Ngàn, Đệ tam Thoải phủ.

Con kính lạy Ngũ vị Tôn quan, Tứ phủ Chầu bà, Tứ phủ Ông Hoàng, Tứ phủ Thánh Cô, Tứ phủ Thánh Cậu.

Con kính lạy Tứ phủ Công đồng, Tứ phủ Vạn linh.

Con kính lạy chư vị Thánh Thần được phụng thờ tại (tên đền).

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa cai quản trong xứ này.

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm đến (tên đền) dâng hương kính lễ.

Tín chủ con sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm dâng lên trước án.

Kính mời chư vị Thánh Thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin chư vị thương xót, phù hộ độ trì cho tín chủ con cùng toàn gia quyến.

Được thân tâm khang thái, bách bệnh tiêu trừ, tăng phúc tăng thọ.

Gia đạo bình an, trên thuận dưới hòa, con cháu hiếu thảo.

Công việc hanh thông, buôn bán thuận lợi, lộc tài tăng tiến, đi đến nơi về đến chốn.

Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chư vị chứng giám, phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn lễ đền, phủ

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Tam tòa Thánh Mẫu, Tứ phủ Công đồng, chư vị Thánh Thần được phụng thờ tại (tên đền).

Tín chủ con là: (họ tên). Ngụ tại: (địa chỉ).

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm dâng hương hoa lễ vật, kính mời chư vị chứng giám.

Cúi xin chư vị phù hộ cho toàn gia chúng con bình an, mạnh khỏe, mọi việc hanh thông.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Ăn mặc kín đáo, gọn gàng; đi nhẹ, nói khẽ, không chen lấn khi đông người. Cung cấm là gian thờ trong cùng, thường chỉ thủ nhang được vào; nếu cửa cung đóng, bạn đứng lễ ở ngoài.

Nếu đền thờ riêng một vị, bạn có thể kính lạy thẳng danh hiệu vị ấy sau dòng kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, ví dụ “Con kính lạy Đức Thánh Trần Hưng Đạo Đại Vương”. Ở đền phủ nhiều người xưng “hương tử con” thay cho “tín chủ con”, cách nào cũng được.

Sớ, tiền vàng, lễ thượng chỉ hóa ở lò của đền, không đốt ở gốc cây, ven hồ; đợi lửa tàn mới rời đi. Theo quan niệm dân gian, lễ đền quý ở lòng thành, không cần mâm to, lễ nhiều.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Đi đền phủ lễ ban nào trước?

Theo nếp phổ biến, lễ ban Công đồng trước, rồi đến các ban trong như cung cấm, ban Mẫu, ban Trần triều, sau cùng là lầu Cô, lầu Cậu và hạ ban. Mỗi đền bài trí khác nhau, bạn hỏi người trông đền.

Đền và phủ khác nhau thế nào?

Đền thường thờ Thánh, anh hùng, danh nhân có công với nước; phủ là nơi thờ Mẫu trong tín ngưỡng Tứ phủ. Nhiều đền cũng có ban thờ Mẫu.

Đi đền có cần viết sớ không?

Không bắt buộc. Nhiều người chỉ đọc bài khấn; ai muốn dâng sớ thì nhờ người ở đền viết hoặc tự ghi họ tên, địa chỉ, điều cầu xin, rồi hóa sau khi lễ.

Lễ mặn đặt ở ban nào?

Tùy lệ đền. Thường đặt ở ban Công đồng hoặc ban các Quan; nếu đền có ban Phật thì không đặt lễ mặn ở ban ấy. Bạn nên hỏi người trông đền trước khi bày.