Văn khấn lễ đình (Thành Hoàng)

Ý nghĩa

Đình là ngôi nhà chung của làng Việt, vừa là nơi thờ Thành Hoàng làng, vừa là nơi hội họp, mở hội làng từ xưa. Thành Hoàng (vị thần che chở cho cả làng) có thể là người có công lập làng, dạy nghề, đánh giặc, cũng có thể là thần núi, thần sông được dân làng tôn thờ. Nhiều vị được các triều vua ban sắc phong, xếp bậc Thượng đẳng, Trung đẳng hay Hạ đẳng thần.

Người xưa quan niệm Thành Hoàng cai quản và che chở cả làng, nên dân làng ra đình dâng hương để tạ ơn, cầu cho làng xóm bình yên, mùa màng tươi tốt, nhà nhà mạnh khỏe. Người đi xa về quê, người mới đến làng sinh sống, hay gia đình có việc lớn như cưới hỏi, làm nhà cũng có người ra đình thắp nén hương trình Thành Hoàng.

Ở miền Trung, miền Nam, đình còn thờ các vị Tiền hiền, Hậu hiền (những người đi trước khai khẩn, lập làng); đình Nam Bộ hằng năm có lễ Kỳ yên cầu an cho cả làng. Bài dưới đây dùng khi bạn đến đình dâng hương. Nếu bạn lễ ở ngôi miếu nhỏ đầu làng thì dùng bài Văn khấn lễ miếu.

Thời điểm cúng

Người dân thường ra đình thắp hương vào ngày mùng Một, ngày Rằm, dịp Tết và đầu năm mới. Hội làng, còn gọi là ngày tiệc Thành Hoàng, mỗi làng một ngày, nhiều nơi vào mùa xuân (tháng Giêng, tháng Hai) hoặc mùa thu sau vụ gặt. Có làng giữ lệ tế “xuân thu nhị kỳ”, tức mỗi năm tế hai lần vào mùa xuân và mùa thu.

Ngày hội, đình mở cửa từ sáng sớm, có lễ rước, lễ tế do các cụ trong làng đảm nhiệm. Bạn nên dâng hương vào buổi sáng, tránh chen vào lúc đội tế đang hành lễ.

Cách sắm lễ

Lễ dâng Thành Hoàng có thể là lễ chay hoặc lễ mặn. Lễ chay gồm hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, oản, trầu cau, rượu, nước. Lễ mặn gồm xôi, gà luộc, giò, chả; nhiều làng có lệ dâng xôi gà trong ngày hội. Đình là nơi thờ thần nên lễ mặn dâng lên ban Thành Hoàng là nếp thường, trừ khi làng có lệ kiêng riêng.

Tiền vàng sắm vừa phải. Lễ tế chung của làng trong ngày hội thường có xôi, gà, thủ lợn, rượu, do ban tế và các dòng họ trong làng lo liệu theo lệ. Người đến lễ riêng chỉ cần một mâm nhỏ gọn gàng; công đức cho đình thì ghi sổ hoặc bỏ hòm công đức.

Các bước hành lễ

1. Sắp lễ gọn trên mâm hoặc khay, hỏi thủ từ (người trông đình) chỗ đặt lễ.
2. Đặt lễ lên bàn lễ trước hậu cung, nơi thờ Thành Hoàng, thắp 1 hoặc 3 nén hương.
3. Chắp tay vái ba vái, đọc bài khấn, xong vái ba vái.
4. Thắp hương thêm ở ban Tiền hiền, Hậu hiền hoặc ban Thổ địa nếu đình có, khấn ngắn.
5. Chờ hết tuần hương, vái tạ và xin hạ lễ.
6. Hóa tiền vàng ở lò của đình, hạ lễ mang về cùng người nhà thụ lộc.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn lễ đình (Thành Hoàng)

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy Đức Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương được phụng thờ tại đình làng (tên làng).

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Thổ công chư vị Tôn thần cai quản trong làng.

Con kính lạy các vị Tiền hiền, Hậu hiền đã có công khai khẩn, lập làng.

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm đến đình làng (tên làng) dâng hương kính lễ.

Tín chủ con sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm dâng lên trước án.

Tín chủ con kính cẩn tưởng nhớ công đức Đức Thành Hoàng đã che chở, bảo hộ dân làng từ bao đời nay.

Kính mời Đức Thành Hoàng cùng chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin chư vị phù hộ độ trì cho dân làng (tên làng) an cư lạc nghiệp, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Phù hộ cho tín chủ con cùng toàn gia quyến mạnh khỏe bình an, gia đạo hưng long, con cháu hiếu thảo.

Bốn mùa bình an, tám tiết khang thái, mọi việc hanh thông.

Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám, phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn lễ đình (Thành Hoàng)

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Đức Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương được phụng thờ tại đình làng (tên làng).

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa cùng chư vị Tôn thần.

Tín chủ con là: (họ tên). Ngụ tại: (địa chỉ).

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm dâng hương hoa lễ vật trước án.

Cúi xin Đức Thành Hoàng phù hộ cho dân làng yên vui, toàn gia chúng con mạnh khỏe bình an, mọi việc hanh thông.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Ăn mặc chỉnh tề khi vào đình, nhất là ngày hội. Hậu cung (gian thờ trong cùng, nơi đặt ngai thờ và sắc phong) thường đóng, chỉ thủ từ và các cụ trong ban tế được vào; bạn đứng lễ ở gian ngoài.

Mỗi làng có lệ riêng, như câu “phép vua thua lệ làng”: có làng kiêng một số lễ vật, có làng chỉ mở cửa hậu cung vào ngày hội. Bạn hỏi người trông đình hoặc các cụ trong làng trước khi bày lễ. Khấn vừa đủ nghe hoặc khấn thầm, không chen ngang lúc đội tế đang hành lễ.

Hóa vàng ở lò của đình, không đốt ở sân hay gốc cây cổ thụ, đợi lửa tàn mới rời đi. Ngày hội đông người, bạn trông trẻ nhỏ cẩn thận khi đứng gần lò hương.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Thành Hoàng làng là ai?

Là vị thần được làng thờ ở đình để che chở cho cả làng. Có thể là người có công lập làng, dạy nghề, đánh giặc, hoặc thần núi, thần sông; mỗi làng thờ một hoặc vài vị khác nhau.

Người nơi khác đến có được lễ đình không?

Được. Khách phương xa vẫn có thể dâng hương ở đình, chỉ cần theo lệ làng và giữ trang nghiêm. Khi khấn, dòng “Ngụ tại” bạn đọc địa chỉ nơi mình đang ở.

Lễ đình có được dâng đồ mặn không?

Được. Đình thờ thần nên dâng xôi gà, giò chả là nếp thường; chỉ cần tránh những thứ làng có lệ kiêng.

Đình khác miếu thế nào?

Đình là ngôi nhà chung lớn của làng, thờ Thành Hoàng và là nơi hội họp; miếu là nơi thờ nhỏ, thờ thần linh bản xứ, thường ở đầu làng, gốc đa, bờ sông.