Khái niệm
Ba bài thơ Rune còn lại tới nay
The three Rune Poems
Là gì
Toàn bộ nghĩa lý cổ còn sót lại của rune tựa vào ba bài thơ. Chỉ ba, không hơn. Bài thứ nhất soạn bằng tiếng Anh cổ, bản chép còn giữ được thuộc quãng thế kỷ mười, phủ hai mươi chín chữ của hàng chữ dùng trên đảo Anh. Bài thứ hai là bài thơ rune Na Uy, quãng thế kỷ mười hai tới mười ba, phủ mười sáu chữ. Bài thứ ba là bài thơ rune Iceland, muộn hơn nữa, quãng thế kỷ mười lăm, cũng mười sáu chữ. Mỗi bài là một chuỗi khổ ngắn, mỗi khổ nói về đúng một chữ: gọi tên vật mà chữ ấy mang, rồi tả vật đó trong vài dòng. Ngoài ba bài này, không còn văn bản cổ nào chép lại nghĩa từng chữ rune.
Ý nghĩa cốt lõi
Ba bài thơ rune thời trung cổ không phải sách bói. Chúng là bài vè giúp người học thuộc hàng chữ: đọc lên thì nhớ tên chữ, nhớ luôn cái âm mà chữ ấy ghi. Nhưng chính chỗ tả cảnh mộc mạc ấy lại cho ta hình ảnh để suy ra nghĩa. Khổ về mưa đá trong bài tiếng Anh cổ nói: mưa đá là thứ hạt trắng nhất, bị cuốn ra từ vòm trời, bị gió quăng quật, rồi tan ra thành nước. Bài Na Uy gọi mưa đá là thứ hạt lạnh nhất, bài Iceland gọi thẳng là hạt lạnh. Ba nơi cùng dùng một phép ví, gọi mưa đá là hạt. Từ hình ảnh đó mà ra cả chùm nghĩa: cú giáng từ trên xuống không ai cản được, nhưng cuối cùng hoá thành nước tưới đất.
Đi sâu hơn
Ba bài không cùng một giọng, và chỗ khác giọng mới là chỗ đáng đọc. Bài tiếng Anh cổ được chép trong môi trường Cơ Đốc nên giọng hiền, hay chêm lời răn dạy. Về của cải, bài ấy nói: của cải là niềm an ủi cho mọi người, nhưng ai cũng phải cho đi rộng rãi mới mong được kính trọng. Hai bài Bắc Âu giữ giọng khắc nghiệt của xứ lạnh. Cùng chữ ấy, bài Na Uy nói: của cải là mầm bất hoà giữa họ hàng, con sói thì sống trong rừng. Bài Iceland nói gọn hơn nữa: mầm bất hoà giữa họ hàng, lửa của biển, đường đi của con rắn. Một cái tên, hai nếp nghĩ ngược nhau về cùng một thứ, và cả hai nếp nghĩ đều thật.
Biểu hiện thực tế
Nhiều khổ thơ đẹp tới mức đọc một lần là nhớ. Mặt trời trong bài Iceland được gọi là kẻ huỷ diệt băng, một hình ảnh gọn mà đủ sức. Thần Tyr trong hai bài Bắc Âu là vị thần một tay và là phần thừa của con sói, nhắc tích ông đưa bàn tay vào mõm sói để người ta trói được nó; còn bài tiếng Anh cổ lại tả Tyr như một ngôi sao dẫn đường, đi đúng đường của mình trên sương đêm và không bao giờ sai hẹn. Băng trong bài Na Uy là cây cầu rộng, trong bài Iceland là vỏ của những dòng sông và mái của con sóng. Nước trong bài Iceland là dòng suối xoáy, mạch nước phun và xứ sở của loài cá, đúng phong cảnh hòn đảo ấy.
Lời khuyên
Nếu bạn muốn nghĩa rune thấm thật, hãy đọc khổ thơ trước khi đọc danh sách nghĩa. Danh sách cho bạn mấy từ khoá khô khốc, còn khổ thơ cho bạn một cảnh có gió, có nước, có người. Nhớ cảnh thì nghĩa tự bám theo. Thêm nữa, khi một chữ có hai ba giọng khác nhau giữa ba bài, đừng vội chọn lấy một giọng rồi bỏ phần còn lại. Hãy giữ cả chùm sắc thái ấy trong đầu như giữ nhiều mặt của một con người, rồi tuỳ câu chuyện bạn đang hỏi mà mặt nào sáng lên.
Phân biệt, đừng nhầm
Đừng nhầm ba bài thơ này với sách dạy xem bói, cũng đừng coi chúng ngang hàng nhau về phạm vi. Bài tiếng Anh cổ phủ hai mươi chín chữ nên là nơi duy nhất chạm được tới đủ hai mươi bốn chữ của hàng chữ cổ. Hai bài Bắc Âu chỉ phủ mười sáu chữ của hàng chữ rút gọn đời sau, nên có những chữ ngoài bài tiếng Anh cổ ra thì không bài nào nhắc tới. Và cần nhớ: khổ thơ chỉ tả vật, còn lời phán khi xem bói là phần người đời sau rút ra từ cái vật ấy. Hai việc khác nhau, trộn vào là hiểu sai cả hai.
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu bài thơ rune còn tới ngày nay?
Chỉ còn đúng ba bài: một bài bằng tiếng Anh cổ, một bài Na Uy và một bài Iceland. Ngoài ba bài đó, không còn văn bản cổ nào chép lại nghĩa của từng chữ rune.
Bài thơ rune nói về cái gì?
Mỗi bài gồm nhiều khổ ngắn, mỗi khổ nói về một chữ rune bằng cách gọi tên vật mà chữ đó mang rồi tả vật ấy vài dòng, chẳng hạn mưa đá, băng, mặt trời hay con ngựa.
Vì sao ba bài thơ rune lại nói khác nhau?
Vì chúng được soạn ở ba xứ và ba thời khác nhau. Bài tiếng Anh cổ chép trong môi trường Cơ Đốc nên giọng hiền và hay răn dạy, còn hai bài Bắc Âu giữ giọng khắc nghiệt thực tế của xứ lạnh.
Bài thơ rune có dạy cách bói không?
Không. Ba bài ấy vốn là bài vè giúp người học thuộc mặt chữ và âm chữ. Phần nghĩa dùng khi xem bói là điều người đời sau rút ra từ hình ảnh mà các khổ thơ tả lại.
Khổ thơ nào của rune hay được nhắc nhất?
Khổ về mưa đá, vì cả ba bài đều gọi mưa đá là một thứ hạt, và khổ về thần Tyr, vì hai bài Bắc Âu gọi ông là vị thần một tay, phần thừa của con sói.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ba bài thơ Rune còn lại tới nay ứng vào đúng câu bạn hỏi
Rút một quẻ bài theo câu hỏi của mình thì các lá được đọc trong mối liên hệ với nhau, không phải từng lá một.
- Các lá bạn vừa rút, đọc trong mối liên hệ với nhau
- Lời đáp bám đúng câu hỏi bạn đặt ra
- Điều nên làm và điều nên tránh rút ra từ quẻ ấy
- Thời điểm ứng nghiệm theo dáng quẻ bạn nhận được