Đức Thần — bốn ông Đức

Là gì

Đức Thần (德神) không phải tên một ngôi sao. Đó là tên gọi chung của bốn vị, quen gọi là bốn ông Đức: Nhật Đức (日德), Chi Đức (支德), Thiên Đức (天德) và Nguyệt Đức (月德). Cổ thư nói gọn có hai chữ Đức Thần nên người đời sau rất dễ tưởng là một sao duy nhất, rồi thấy bản này kê theo ngày, bản kia kê theo tháng thì ngỡ các bản chép đá nhau. Thật ra chúng đang tả bốn vị khác nhau trong cùng một nhóm, và cả bốn cùng đứng chung dưới một chữ Đức. Hiểu được chỗ này là gỡ xong nút thắt lớn nhất quanh nhóm sao này — một nút thắt đã làm không ít người học nản lòng vì tưởng sách vở mâu thuẫn nhau.

Cấu trúc và cách hiểu

Bốn ông Đức chia làm hai cặp theo cái mà mỗi vị đi theo. Nhật Đức là đức của chính ngày bạn đặt câu hỏi, gần người hỏi nhất, nên cũng là vị thiết thân nhất và được coi trọng nhất. Chi Đức đi theo chi của ngày, mà trong Lục Nhâm thì chi thường đọc thành nhà cửa, chỗ ở, phần việc và phần thân xung quanh mình — nên Chi Đức ngả về cái lành của môi trường sống. Thiên Đức và Nguyệt Đức là hai vị đi theo tháng, tức theo mùa lớn của năm, nên tiếng nói của chúng rộng hơn và chậm hơn: đó là cái lành của thời, không phải cái lành của riêng một ngày.

Ý nghĩa cốt lõi

Chữ Đức ở đây nghĩa là cái lành sẵn có, phần phúc che chở đi theo thời điểm chứ không do người cầu mà ra. Bốn ông Đức bước vào ba chặng của lá số đều được coi là lành, riêng Nhật Đức thì cổ thư khen là lành hơn cả và xếp làm ông chính của nhóm. Nhưng cần hiểu cho đúng sức của Đức: nó không dựng ra việc mới, không biến một hoàn cảnh xấu thành hoàn cảnh tốt. Việc của Đức là làm nhẹ đi — chỗ đáng nặng thì bớt nặng, chỗ đáng gãy thì còn đường vá, người đang khó thì gặp được tay đỡ. Người xưa dùng một hình ảnh rất đời: Đức giống cái mái che, mưa vẫn rơi nhưng bạn không ướt sũng.

Đi sâu hơn

Đức Thần góp mặt trong những thế cục đẹp nhất mà người xưa đã đặt tên riêng. Thời Thái khóa (时泰课) là thế vận thông, hòa thuận, tai họa ngầm tự tiêu, đường trước rộng mở. Đức Khánh khóa (德庆课) là thế nút thắt được gỡ, chuyện cưới hỏi tốt đẹp, mưu cầu phần nhiều đều thành. Cả hai cái tên đều mang chữ lành ngay trong tên gọi, và cả hai đều cần có Đức mới thành. Chừng đó đủ cho thấy người xưa xếp nhóm sao này vào hàng nào.

Mặt mạnh, mặt yếu

Sức của một ông Đức không nằm ở thứ hạng mà nằm ở chỗ đứng. Cổ thư chỉ nói gọn một câu: các Đức đều nên cưỡi chỗ đang vượng, không nên cưỡi chỗ đang suy tù. Nghĩa là cùng một Nhật Đức, đứng vào chỗ đang được mùa thì đỡ được nhiều, rơi vào chỗ đang tàn thì chỉ còn cái tiếng mà không còn mấy sức. Đây cũng là chỗ nên thẳng thắn: cổ thư khen riêng Nhật Đức là quý hơn cả, nhưng không hề xếp hạng ba vị còn lại với nhau. Chỗ nào người xưa không nói thì đừng tự đặt ra thứ bậc rồi tưởng đó là truyền thống.

Phân biệt, đừng nhầm

Thiên Đức và Nguyệt Đức là hai cái tên bạn cũng gặp bên môn xem ngày tốt xấu và bên Tứ Trụ. Đó là cùng một bảng chứ không phải hai thứ trùng tên, nên cách hiểu bên kia mang sang bên này vẫn dùng được. Một điều nữa cần nói rõ: Đức không phải bùa miễn trừ. Lá có Đức mà việc vẫn phải làm, giấy tờ vẫn phải nộp, lời vẫn phải xin lỗi. Đọc Đức thành ra cứ ngồi yên rồi mọi sự tự tốt là đọc hỏng, và đó là kiểu hỏng làm hại người tin nhất.

Câu hỏi thường gặp

Đức Thần trong Lục Nhâm là sao gì?

Không phải một sao, mà là tên gọi chung của bốn vị: Nhật Đức, Chi Đức, Thiên Đức và Nguyệt Đức. Cổ thư nói gọn hai chữ nên người đời sau thường tưởng nhầm là một.

Trong bốn ông Đức thì ông nào quan trọng nhất?

Nhật Đức là ông chính của nhóm, cổ thư khen là lành hơn cả vì gắn với chính ngày người ta đặt câu hỏi, nên gần và thiết thân với người hỏi nhất.

Lá số có Đức Thần thì mọi việc đều tốt phải không?

Không. Đức làm nhẹ cái nặng chứ không dựng ra việc mới. Chỗ đáng nặng thì bớt nặng, chỗ đáng gãy thì còn đường vá, nhưng phần việc phải làm thì vẫn phải làm.

Vì sao có sách kê Đức theo ngày, có sách kê theo tháng?

Vì chúng đang nói về những vị khác nhau trong cùng một nhóm. Nhật Đức gắn với ngày, còn Thiên Đức và Nguyệt Đức đi theo tháng, nên hai lối kê không hề đá nhau.

Thiên Đức bên Lục Nhâm có giống Thiên Đức bên xem ngày không?

Cùng một bảng, không phải hai thứ trùng tên. Vì vậy cách hiểu quen thuộc bên môn xem ngày tốt xấu hay bên Tứ Trụ mang sang đây vẫn đúng.