Nguyệt Tướng không phải Nguyệt Kiến

Là gì

Nguyệt Tướng và Nguyệt Kiến đều được gọi bằng một Địa Chi, đều gắn với tháng, nên bị nhầm với nhau rất nhiều. Nguyệt Kiến, còn gọi là nguyệt chi hay tháng theo can chi, là cái bạn gặp bên Bát Tự khi nói sinh tháng Dần, tháng Mão, tháng Thìn. Nguyệt Tướng là chỗ đứng của Mặt Trời trên vòng trời theo mùa, dùng trong Đại Lục Nhâm. Hai thứ khác nhau ở cả ba mặt: đổi vào lúc nào, chạy theo chiều nào, và dùng vào việc gì. Đây là chỗ người mới phải nắm trước tiên, vì lẫn một cái là hỏng cả khóa.

Ý nghĩa cốt lõi

Vì sao cái nhầm này nguy hiểm đến vậy? Vì Nguyệt Tướng là một trong những viên gạch đặt xuống sớm nhất khi dựng một khóa Lục Nhâm. Lấy nhầm nó sang Nguyệt Kiến thì bàn dựng ra vẫn đủ tầng, vẫn có tên khóa, vẫn luận được trơn tru, nhưng đó là bàn của một việc không có thật. Cái sai này không tự báo, không gãy ở chỗ nào cả, nên người mới xem hàng chục quẻ sai mà vẫn tưởng mình đúng. Nhiều chỗ sai khác trong nghề còn lộ ra bằng một chi tiết vô lý, riêng chỗ này thì lặng thinh từ đầu đến cuối.

Khi nào gặp, khi nào dùng

Hai quãng trong năm cần cẩn thận nhất. Quãng thứ nhất là những ngày nằm giữa một ngày Tiết và ngày Trung Khí kế tiếp: lúc ấy tháng đã sang mà tướng chưa đổi, hai con chi lệch nhau, ai quen lấy theo tháng là lấy trật ngay. Quãng thứ hai là đúng ngày Trung Khí, vì mốc đổi tính theo giờ khắc chứ không tính tròn ngày, nên nhìn lịch giấy rất dễ lấy thiếu hoặc thừa một ngày. Nguyên tắc an toàn là luôn hỏi lại ngày này đã qua Trung Khí chưa, thay vì hỏi hôm nay là tháng mấy.

Nhận diện nhanh

Có ba cách kiểm tra nhanh xem con chi bạn đang cầm là tướng hay là tháng. Một, hỏi xem nó vừa đổi vào mốc nào: đổi ở đầu tháng là Nguyệt Kiến, đổi ở giữa tháng là Nguyệt Tướng. Hai, nhìn chiều của dãy: dãy tiến lên là tháng, dãy lùi xuống là tướng. Ba, nhớ một quan hệ rất dễ thuộc: kể từ ngày Trung Khí trở đi, tướng đang dùng và tháng đang ở luôn đứng thành một cặp hợp nhau, tháng Dần đi với Hợi, tháng Mão đi với Tuất, tháng Thìn đi với Dậu, tháng Tỵ đi với Thân. Thấy đúng cặp hợp ấy là bạn biết mình không lẫn.

Lời khuyên

Nếu bạn đang học và hay lẫn hai khái niệm, hãy tách chúng ra bằng chính công dụng. Nguyệt Kiến là thứ của các môn xem đời người, nó cho biết bạn sinh vào khí của mùa nào, dùng để cân sức mạnh yếu của ngũ hành trong lá số. Nguyệt Tướng là thứ của môn xem việc, nó cho biết Mặt Trời đang đứng ở đâu vào lúc bạn hỏi, dùng để dựng bàn. Một bên trả lời bạn là ai, một bên trả lời việc này ra sao. Đã nhớ theo công dụng thì khó lẫn lại lần nữa.

Phân biệt, đừng nhầm

Khác biệt thứ nhất là thời điểm đổi. Nguyệt Kiến đổi vào ngày Tiết, tức khí thứ nhất của tháng như Lập Xuân, Kinh Trập, Thanh Minh, Lập Hạ, đều nằm ở đầu tháng. Nguyệt Tướng đổi vào ngày Trung Khí, tức khí thứ hai như Vũ Thủy, Xuân Phân, Cốc Vũ, Tiểu Mãn, nằm ở giữa tháng. Khác biệt thứ hai là chiều chạy. Nguyệt Kiến chạy thuận theo thứ tự Địa Chi: tháng Giêng Dần, tháng Hai Mão, tháng Ba Thìn, cứ thế tiến lên. Nguyệt Tướng chạy nghịch: Hợi rồi Tuất, Tuất rồi Dậu, lùi dần từng cung. Khác biệt thứ ba là gốc gác: Nguyệt Kiến đếm theo tháng của lịch, còn Nguyệt Tướng đo theo đường đi của Mặt Trời trên vòng trời.

Câu hỏi thường gặp

Nguyệt Tướng và Nguyệt Kiến khác nhau thế nào?

Nguyệt Kiến là tháng theo can chi, đổi ở đầu tháng vào ngày Tiết và chạy thuận. Nguyệt Tướng là chỗ đứng của Mặt Trời theo mùa, đổi ở giữa tháng vào ngày Trung Khí và chạy nghịch.

Tiết và Trung Khí khác nhau ra sao?

Mỗi tháng có hai khí. Khí thứ nhất gọi là Tiết, nằm ở đầu tháng, như Lập Xuân hay Thanh Minh. Khí thứ hai gọi là Trung Khí, nằm ở giữa tháng, như Vũ Thủy hay Xuân Phân.

Tháng Dần thì Nguyệt Tướng là gì?

Từ ngày Vũ Thủy trở đi trong tháng Dần, tướng dùng là Đăng Minh ở Hợi. Trước Vũ Thủy thì vẫn còn dùng tướng của quãng trước là Thần Hậu ở Tý, chưa đổi theo tháng.

Vì sao tướng và tháng lại hợp nhau từng cặp?

Vì hai dãy chạy ngược chiều nhau và gặp nhau đúng ở mốc giữa tháng, nên từ ngày Trung Khí trở đi chúng luôn đứng thành cặp hợp: Dần với Hợi, Mão với Tuất, Thìn với Dậu, Tỵ với Thân.

Lấy nhầm hai cái thì có nhận ra được không?

Rất khó nhận ra, vì bàn vẫn dựng đủ tầng và lời luận vẫn mạch lạc. Cách duy nhất để chắc là kiểm lại mốc đổi và chiều chạy trước khi bắt đầu, chứ đừng chờ đến lúc luận mới thấy.