Nguyên Thủ và Trọng Thẩm

Là gì

Nguyên Thủ và Trọng Thẩm là tên của hai thế cục trong Đại Lục Nhâm. Một lá Lục Nhâm dựng xong luôn được gọi tên theo cái thế mà nó rơi vào, và tên ấy tự nó đã là nửa lời đoán. Nguyên Thủ 元首 nghĩa đen là cái đầu, người đứng đầu, kẻ cầm trịch. Trọng Thẩm 重審 nghĩa đen là xét lại lần nữa, tra đi tra lại cho chắc. Hai cái tên này luôn được kể liền nhau vì chúng là hai mặt ngược nhau của cùng một câu chuyện: trong việc bạn đang hỏi, bên trên đang ở thế lấn hay bên dưới đang ở thế lấn. Đây là cặp thế cục cơ bản nhất, ai học Lục Nhâm cũng gặp sớm nhất.

Ý nghĩa cốt lõi

Nguyên Thủ mang tượng bề trên khắc bề dưới, tức trên ra trên, dưới ra dưới, tôn ti đúng vị. Người xưa gọi đó là chính đạo. Việc gặp thế này thì thuận, vui buồn đều là thật chứ không hư, việc từ ngoài đưa tới, và bạn nên chủ động bước lên. Trọng Thẩm mang tượng ngược lại, bề dưới phạm bề trên, kẻ thấp lấn người cao. Việc gặp thế này thì không thuận ngay, nó khởi lên từ bên trong chứ không từ ngoài vào, và điều phải làm là xét cho kỹ rồi mới quyết. Cùng một câu hỏi, rơi vào Nguyên Thủ là lời khuyên đi tới; rơi vào Trọng Thẩm là lời khuyên dừng lại soát một lượt.

Biểu tượng

Hình ảnh cổ giúp nhớ rất nhanh. Nguyên Thủ vẽ cảnh người đứng đầu cất lời, dưới nghe theo, mọi thứ đúng ngôi thứ nên chạy trơn. Trọng Thẩm vẽ cảnh bề tôi can gián vua: lời can có thể rất phải, nhưng vì nó đi ngược ngôi thứ nên người nói phải cân nhắc từng chữ, xét đi xét lại rồi mới dám mở miệng. Chính hình ảnh ấy làm nên chữ trọng là lặp lại và chữ thẩm là tra xét trong tên khóa. Hiểu được hai bức tranh này thì bạn không cần thuộc lòng câu chữ nào cũng đoán đúng tinh thần của chúng.

Trong công việc và tình cảm

Trong công việc, Nguyên Thủ ứng với việc do bên ngoài đưa đến mà thế của bạn đang ở trên: đơn hàng tìm tới, người ta mời, cấp trên giao. Thế ấy hợp với bước tới trước, chần chừ là uổng. Trọng Thẩm ứng với việc dấy lên từ bên trong: người nhà, người dưới, cộng sự, hoặc chính chỗ mình chưa rà kỹ. Thế ấy hợp với chậm một nhịp, hỏi lại cho rõ rồi mới ký, mới hứa. Trong tình cảm, Nguyên Thủ nói mối duyên đến từ ngoài, tình ý rõ ràng, nói thật là được. Trọng Thẩm nói chuyện khởi từ phía bên kia hoặc từ chỗ sâu trong lòng chưa nói ra, cần ngồi lại làm cho minh bạch rồi hẵng tiến thêm.

Nhận diện nhanh

Nhớ bằng chính cái tên là đủ. Nguyên Thủ là cái đầu, đúng ngôi, đi thẳng, nên tinh thần của nó là chủ động. Trọng Thẩm là xét lại, nên tinh thần của nó là thận trọng. Về cách gọi, các trường phái chưa thống nhất hoàn toàn: có nơi dùng riêng tên Trọng Thẩm cho thế này, có nơi lại dùng thêm tên Thủy Nhập cho một dạng của nó. Gặp hai tên trong hai tài liệu khác nhau thì bạn hiểu là cùng một họ thế cục, không phải hai thứ lạ.

Lời khuyên

Đừng đọc Nguyên Thủ thành chắc thắng và Trọng Thẩm thành hỏng việc. Tên thế cục nói cái thế đứng và cách nên hành xử, chứ không phán kết quả. Nguyên Thủ mà bạn ngồi yên thì cái thuận ấy cũng trôi qua. Trọng Thẩm mà bạn chịu xét cho kỹ thì việc vẫn thành, chỉ là thành chậm hơn và tốn công hơn. Với việc kiện tụng, tên khóa không kết luận ai thắng ai thua. Với sức khỏe, nó chỉ là lời nhắc để ý thân thể và nên đi khám cho yên tâm.

Câu hỏi thường gặp

Khóa Nguyên Thủ nghĩa là gì?

Là thế cục mang tượng bề trên khắc bề dưới, tôn ti đúng vị nên gọi là chính đạo. Việc thuận, vui buồn đều thật, việc từ ngoài đưa tới và người hỏi nên chủ động bước lên.

Khóa Trọng Thẩm báo điều gì?

Báo thế bề dưới lấn bề trên, việc không thuận ngay và khởi lên từ bên trong. Đúng như tên gọi, cần xét đi xét lại cho kỹ rồi mới quyết, không nên vội vàng.

Nguyên Thủ và Trọng Thẩm khác nhau chỗ nào?

Khác ở chiều lấn. Nguyên Thủ là trên đè dưới, thuận ngôi thứ, việc từ ngoài vào, nên tiến. Trọng Thẩm là dưới phạm trên, nghịch ngôi thứ, việc từ trong ra, nên soát.

Gặp khóa Trọng Thẩm có phải điềm xấu không?

Không phải điềm xấu. Đó là lời nhắc việc đang đi ngược ngôi thứ nên phải cẩn trọng. Chịu xét kỹ, hỏi lại cho rõ thì việc vẫn thành, chỉ chậm hơn và tốn sức hơn.

Vì sao Trọng Thẩm còn có tên gọi khác?

Vì các trường phái chưa thống nhất cách đặt tên cho những dạng gần nhau của thế này, nên bên cạnh tên Trọng Thẩm bạn còn gặp tên Thủy Nhập trong một số tài liệu.