Những câu nói về Bạch Hổ

Là gì

Bạch Hổ (白虎) là vị thứ tám trong mười hai Thiên Tướng của Lục Nhâm, gốc ở cung Thân, can chi đủ là Canh Thân, thuộc Dương Kim. Trong cách ví mười hai vị như một đạo quân, Bạch Hổ giữ chân đao phủ. Các sách cổ xếp vị này đứng đầu nhóm sáu hung thần, chủ tang phục, tật bệnh, đao thương, kinh sợ và việc gấp. Tất Pháp Phú gọi tên Bạch Hổ trong tám câu, nhiều hơn bất cứ vị tướng nào khác. Một phần vì đây là vị người đi xem sợ nhất, một phần vì chính người xưa cũng thấy cần nói cho thật rõ, kẻo người sau nhìn cái tên mà hoảng rồi đoán lệch.

Ý nghĩa cốt lõi

Chữ đứng vững nhất ở Bạch Hổ không phải chữ dữ mà là chữ gấp. Việc gì có vị này dính vào thì tới nhanh, tới dứt khoát, không cho người ta thì giờ chuẩn bị. Câu “Thôi quan sứ giả phó quan kỳ” (催官使者赴官期) chép đúng chỗ ấy: cùng một thế đứng, nếu bạn đang hỏi công danh chức vụ thì đó là tin bổ nhiệm tới gấp, sắp phải lên đường nhận việc; còn nếu bạn đang hỏi sức khỏe thì lại là điềm phải hết sức giữ gìn. Một thế, hai lời đọc trái ngược, và cái quyết định không nằm trong lá mà nằm ở câu hỏi của bạn. Bài phú dặn thẳng: biết mình đang hỏi việc gì rồi hãy đọc.

Đi sâu hơn

Năm câu tả lúc Bạch Hổ đủ răng. “Hổ lâm can quỷ hung tốc tốc” (虎臨干鬼凶速速): vị dữ cưỡi ngay lên cái đang khắc thân người hỏi, điều phải phòng thì tới nhanh và gấp, nên xử lý ngay chứ đừng chần chừ. “Hổ thừa độn quỷ ương phi thiển” (虎乘遁鬼殃非淺): cái dữ có gốc ẩn bên trong, không lộ ra mặt nên khó lường, phải đề phòng kỹ hơn thường lệ, nhất là chuyện đi lại. “Thụ Hổ khắc thần vi bệnh chứng” (受虎剋神為病症): chỗ dữ nhất trong lá chĩa thẳng vào mình — đây là lời nhắc để ý sức khỏe và đi khám nếu thấy có gì khác thường, không phải lời phán bệnh và không thay được lời thầy thuốc. “Can thừa mộ hổ vô chiêm bệnh” (干乘墓虎無占病): khí lực bên mình chùng xuống, việc trì trệ, nên bớt gắng sức và giữ gìn thân mình. “Chi thừa mộ hổ hữu phục thi” (支乘墓虎有伏屍): phần nhà cửa đất đai có điều uẩn khúc chưa yên, hỏi gia trạch hay mồ mả thì nên xét cho kỹ, chớ xem nhẹ.

Mặt mạnh, mặt yếu

Hai câu tả lúc Bạch Hổ mất răng, và đây mới là phần đáng học. “Tuy ưu hồ giả hổ uy nghi” (雖憂狐假虎威儀) mượn chuyện cáo mượn oai hùm: cái đang dọa bạn trông thì dữ, thực ra không có sức. Lo thì cứ lo cho tỉnh, nhưng đừng nhượng bộ chỉ vì cái vẻ ngoài ấy. “Hổ thị phùng hổ lực nan thi” (虎視逢虎力難施): hổ gặp hổ, dữ chồng lên dữ nên khóa chân nhau, muốn mạnh mà không ra tay được. Gặp thế này thì nhẫn một nhịp, chờ bên kia lộ ra trước, chứ cố đấu lúc này chỉ tốn sức cả đôi đường. Hai câu ấy dựng lại thế cân cho cả chùm: Bạch Hổ hiện ra không có nghĩa là họa đã định.

Phân biệt, đừng nhầm

Hai điều đừng nhầm. Một, Bạch Hổ của Lục Nhâm là một trong mười hai vị tướng bày trên bàn quẻ, khác với sao trùng tên bên các môn xem tuổi xem ngày; chung cái tên dữ mà cách dùng không giống nhau, đừng bê cách hiểu môn này sang môn kia. Hai, thấy Bạch Hổ trong lá thì đừng vội kết luận. Vị này đứng ở đâu, dính vào phần việc nào, còn đủ sức hay đã bị khóa chân, mỗi chỗ cho một lời khác hẳn. Bài phú dành hẳn hai câu để nói chuyện hổ giả và hổ bị kìm, đủ thấy người xưa đọc cái thế chứ không đọc cái tên.

Câu hỏi thường gặp

Bạch Hổ trong Lục Nhâm là vị nào?

Là vị thứ tám trong mười hai Thiên Tướng, gốc ở cung Thân, thuộc Dương Kim, đứng đầu nhóm sáu hung thần. Vị này chủ tang phục, tật bệnh, đao thương, kinh sợ và việc gấp.

Gặp Bạch Hổ trong quẻ có phải sắp gặp họa không?

Không chắc như vậy. Còn phải xem vị ấy đứng ở đâu, dính vào phần việc nào, và còn đủ sức hay đã bị khóa chân. Bài phú có hẳn hai câu tả cảnh Bạch Hổ không ra tay được.

Bạch Hổ có bao giờ là điềm tốt không?

Có. Chữ vững nhất ở vị này là chữ gấp chứ không phải chữ dữ, nên cùng một thế mà hỏi công danh thì thành tin bổ nhiệm tới nhanh, sắp phải lên đường nhận việc.

Hỏi sức khỏe mà gặp Bạch Hổ thì nên làm gì?

Nên coi đó là lời nhắc để ý thân mình và đi khám nếu thấy có gì khác thường. Đây không phải lời phán bệnh, càng không thay được chẩn đoán của thầy thuốc.

Hổ gặp hổ trong bài phú nghĩa là gì?

Là cảnh dữ chồng lên dữ nên hai bên khóa chân nhau, muốn mạnh mà không ra tay được. Lúc ấy nên nhẫn một nhịp chờ bên kia lộ ra trước, đừng cố đấu cho tốn sức.

Cáo mượn oai hùm trong Lục Nhâm chỉ điều gì?

Chỉ cái đang dọa bạn trông rất dữ nhưng thực ra không có sức. Bài phú khuyên cứ lo cho tỉnh táo, song đừng nhượng bộ chỉ vì cái vẻ ngoài của nó.