Những câu nói về Quý Nhân

Là gì

Trong một trăm câu Tất Pháp Phú có tám câu gọi thẳng tên Quý Nhân (貴人), tên đủ là Thiên Ất Quý Nhân (天乙貴人). Đây là vị đứng đầu mười hai Thiên Tướng, tướng lành bậc nhất, gốc ở cung Sửu, thuộc Âm Thổ. Đặt vào chuyện đời thì Quý Nhân là người đỡ: người trên, người có tiếng nói, người cầm cái gật đầu cho việc của bạn. Vì đây là vị được trông cậy nhiều nhất nên bài phú không dừng ở lời khen. Trong tám câu ấy chỉ hai câu nói chuyện được đỡ thật, năm câu tả những cảnh Quý Nhân có mặt mà không đỡ nổi, một câu rẽ sang chuyện lễ nghi. Đó là chỗ tỉnh táo hiếm có của bài phú: nó không hứa, nó cân.

Ý nghĩa cốt lõi

Cốt lõi của cả chùm gói trong một câu: có Quý Nhân không đồng nghĩa có người giúp. Bài phú tách hẳn hai việc — vị ấy có mặt trong lá, và vị ấy còn sức đỡ hay không. Đáng nhớ nhất là “Khóa truyền câu quý chuyển vô y” (課傳俱貴轉無依): quý khí hiện ra khắp bốn khóa lẫn ba chặng, nhiều đến mức hóa nhàm, tưởng lắm người giúp hóa ra chẳng ai đỡ thật. Ý này đi ngược hẳn phản xạ thường thấy là hễ nhiều quý nhân thì mừng. Người xưa nhìn ra một lẽ rất đời: nhiều người cùng nhận lời cũng là nhiều người cùng tưởng đã có kẻ khác lo. Việc của bạn vẫn phải do bạn cầm.

Đi sâu hơn

Năm câu vẽ năm cảnh người đỡ tự vướng, mỗi cảnh một mức. “Quý Nhân sai điệt sự tham si” (貴人差迭事參差): người đỡ đang bước hụt nên việc so le theo — hẹn lệch giờ, nói lệch ý, trước sau không khớp; chưa hỏng, nhưng phải xác nhận lại từng khâu. “Lưỡng Quý thụ khắc nan can quý” (兩貴受剋難干貴): cả hai vị Quý đều bị đè, cầu ai cũng vướng, nên tự liệu chứ đừng dựng kế hoạch trên lời hứa của người khác. “Quý tuy tại ngục nghi lâm Can” (貴雖在獄宜臨干) dịu hơn: người đỡ đang tự trói tay mà vẫn đứng ngay cạnh bạn, chưa giúp được ngay nhưng vẫn là chỗ dựa gần nhất, đừng vội buông. “Hại Quý tụng trực tác khúc đoán” (害貴訟直作曲斷) là câu nặng nhất: người đáng đứng ra đỡ lại bị chính chỗ mình đứng làm khó, nên việc phân xử ở thế bất lợi, lẽ phải cũng khó nói cho xuôi. Gặp cảnh này thì lo giấy tờ chứng cứ cho thật chắc và tìm đường hòa.

Biểu hiện thực tế

Hai câu còn lại nói chuyện lành, và đều lành theo lối kín đáo. “Liêm Mạc Quý Nhân cao giáp đệ” (簾幕貴人高甲第) tả vị quý nhân sau rèm, người nâng đỡ âm thầm không ra mặt: rất hợp thi cử, xét tuyển, cầu công danh — tin vui thường tới từ một người bạn không nghĩ tới, và tới sau lưng chứ không tới trước mặt. “Trú dạ quý gia cầu lưỡng quý” (晝夜貴加求兩貴) tả cảnh cả vị Quý dùng ban ngày lẫn vị dùng ban đêm cùng hiện: được nâng từ hai phía, nên nhờ vả, xin việc, cầu người đều dễ có tiếng đáp. Riêng “Quỷ thừa Thiên Ất nãi thần kỳ” (鬼乘天乙乃神祗) rẽ hẳn sang ngả khác: việc dính tới phần khuất mày khuất mặt, tới khấn nguyện, mồ mả, lễ nghi — nên thành tâm, chớ coi nhẹ.

Lời khuyên

Khi lá nói người đỡ đang vướng, việc cần làm không phải là giận họ mà là hạ kỳ vọng xuống đúng mức và dựng sẵn phương án không cần tới họ. Khi lá nói có người nâng âm thầm, việc cần làm là giữ tư thế cho đàng hoàng, vì người ta đang nhìn mà chưa lên tiếng. Còn khi quý khí bày ra khắp nơi, hãy nhớ bốn chữ quý chuyển vô y: chọn đúng một người để nhờ, nói rõ việc, chốt rõ hạn, hơn hẳn gửi lời khắp lượt rồi ngồi chờ.

Phân biệt, đừng nhầm

Ba chỗ dễ nhầm. Một, Quý Nhân của Lục Nhâm là một trong mười hai Thiên Tướng bày trên bàn quẻ, khác hẳn sao trùng tên bên những môn xem ngày sinh: trùng tên mà khác nhà. Hai, đứng đối diện Quý Nhân trên vòng tròn luôn là Thiên Không, vị chủ chuyện hư và lời hứa suông; hai vị xa nhau nhất là có ý, nên gặp một thì đừng quên nhìn vị kia. Ba, còn một câu nữa nói về hai vị Quý cùng rơi vào khoảng trống, nhưng cách đọc câu ấy tới nay các trường phái chưa thống nhất, nên nó nằm trong nhóm sáu câu để ngỏ.

Câu hỏi thường gặp

Quý Nhân trong Lục Nhâm là ai?

Là vị đứng đầu mười hai Thiên Tướng, tướng lành bậc nhất, gốc ở cung Sửu. Đặt vào chuyện đời thì đây là người đỡ: người trên, người có tiếng nói, người cầm cái gật đầu cho việc của bạn.

Quẻ có Quý Nhân là chắc chắn có người giúp phải không?

Không. Bài phú tách rõ hai việc: vị ấy có mặt trong lá, và vị ấy còn đủ sức đỡ hay không. Phần lớn các câu nói về Quý Nhân lại là tả cảnh có mặt mà không đỡ nổi.

Quý Nhân bị khắc thì việc nhờ vả ra sao?

Cầu ai cũng vướng, vì người đỡ đang tự lo chưa xong. Lúc này nên tự liệu phần chính, đừng dựng kế hoạch trên lời hứa của người khác, và chuẩn bị sẵn một đường đi không cần tới họ.

Vì sao Lục Nhâm có tới hai vị Quý Nhân?

Một vị dùng cho quẻ hỏi ban ngày, một vị dùng cho quẻ hỏi ban đêm, vì ngày và đêm khác khí nên chỗ đứng của người đỡ cũng đổi. Bài phú có câu riêng cho cảnh cả hai cùng hiện trong lá.

Nhiều Quý Nhân trong quẻ có tốt hơn không?

Bài phú nói ngược lại. Quý khí nhiều quá thì hóa nhàm, tưởng lắm người giúp hóa ra chẳng ai đỡ thật, vì ai cũng tưởng đã có kẻ khác lo. Chọn đúng một người mà nhờ thì hơn.

Hỏi chuyện kiện cáo mà gặp câu hại Quý thì nên làm gì?

Đó là thế bất lợi cho việc phân xử, lẽ phải cũng khó nói cho xuôi. Nên lo giấy tờ chứng cứ cho thật chắc, tìm đường hòa giải, và đừng trông cả vào sự công tâm của người khác.