Những câu nói về Không Vong

Là gì

Không Vong (空亡), còn gọi Tuần Không (旬空), là khoảng trống trong lá quẻ. Gốc của nó nằm ở phép ghép can chi: mười thiên can ghép với mười hai địa chi, nên cứ một tuần mười ngày thì luôn dư ra hai chi không có can nào đi cùng. Hai chi ấy gọi là rơi Không — có tên mà không có ruột, đứng đó mà chẳng nắm gì. Cảnh ấy ngoài đời gặp luôn: một lời hứa nói rất kêu, một chức danh in trên tấm thiếp, một khoản tiền đã ghi vào hợp đồng mà chưa về tới tài khoản. Tất Pháp Phú dành hẳn tám câu cho riêng chỗ trống này, nhiều hơn phần lớn đề tài khác, đủ thấy người xưa để tâm tới nó thế nào.

Ý nghĩa cốt lõi

Điều quý nhất bài phú dạy về khoảng trống nằm ở câu “Hỉ cụ Không Vong nãi diệu cơ” (喜懼空亡乃妙機): mừng hay sợ chỗ trống mới là chỗ tinh diệu. Việc xấu rơi vào chỗ trống là điều đáng mừng, vì cái xấu ấy hóa rỗng, dọa mà không tới. Việc tốt rơi vào chỗ trống mới đáng lo, vì cái tốt ấy cũng rỗng nốt. Không có khoảng trống nào mang sẵn tốt xấu trong người nó; tốt xấu là do thứ rơi vào đó. Câu kế nói rõ thêm: “Tuần nội Không Vong trục loại suy” (旬內空亡逐類推), gặp chỗ trống thì phải suy theo từng loại việc, hỏi tiền khác hỏi người, khác hỏi đường đi. Cùng một chỗ trống mà ba câu hỏi cho ba câu trả lời khác nhau.

Biểu hiện thực tế

Bốn câu tả cảnh trống nặng. “Không thượng thừa không sự mạc truy” (空上乘空事莫追): chính phần đứng cho người hỏi rơi vào chỗ trống, gốc đã hư nên việc thành ra rỗng, theo nữa cũng công cốc. “Không không như dã sự hưu truy” (空空如也事休追): cả bên người lẫn bên việc cùng trống, không còn chỗ bấu víu, nên dồn sức sang chỗ khác thực hơn. “Lai khứ câu không khởi động nghi” (來去俱空豈動宜): đầu việc và cuối việc đều hụt, ra tay lúc này phần nhiều mất công. “Hữu thủy vô chung nan biến dịch” (有始無終難變易) thì khác một bậc: đầu việc có thật, chỉ khúc cuối rơi trống — có mở đầu mà không có kết cục, nên liệu sẵn đường lui ngay từ lúc bắt tay.

Khi nào gặp, khi nào dùng

Hai câu đứng kề nhau cho thấy chỗ trống đổi chiều ra sao. “Tiến như không vong nghi thoái bộ” (進茹空亡宜退步): ba chặng đang đi tới liền một mạch, đà tiến rất đẹp, mà lại vướng chỗ trống — đường tiến đang rỗng, gắng lên chỉ phí sức, nên tạm lùi giữ thế rồi hãy tính. Ngược lại, “Đạp cước không vong tiến dụng nghi” (踏腳空亡進用宜): chỗ đứng dưới chân rỗng, nền không còn gì níu, mà chính vì thế lại hóa lợi cho việc bước đi. Đây là ca hiếm mà khoảng trống thành điều hay, hợp người đang muốn dứt áo rời chỗ cũ để làm việc mới. Hai câu chữ gần giống nhau, nghĩa ngược hẳn nhau, và bài phú xếp chúng cạnh nhau là cố ý.

Phân biệt, đừng nhầm

Hai chỗ đừng nhầm. Thứ nhất, Không Vong không phải Thiên Không. Không Vong là khoảng trống sinh ra từ phép ghép can chi, còn Thiên Không là một trong mười hai Thiên Tướng, vị chủ chuyện hư dối và tiểu nhân. Chung một chữ mà khác nhà. Thứ hai, thấy chữ Không Vong đừng vội kêu quẻ xấu. Bài phú nói rõ rằng chỗ trống chỉ thành tin xấu khi thứ bạn mong rơi vào đó; còn nỗi sợ của bạn mà rơi vào đó thì chỗ trống ấy chính là cửa thoát. Câu chốt cuối bài phú có dị bản một chữ nên đọc được hai lối: một lối hiểu là tai đã qua rồi thì cái hung cũng lui, lối kia hiểu là cái hung còn đó nhưng đã có chỗ hở để thoát ra. Hai lối khác chữ mà cùng dặn một điều: đừng ôm mãi nỗi sợ về chuyện đã có lối ra.

Câu hỏi thường gặp

Không Vong trong Lục Nhâm là gì?

Là khoảng trống trong lá quẻ. Mười can ghép với mười hai chi nên mỗi tuần mười ngày luôn dư ra hai chi không có can đi cùng, hai chi ấy gọi là rơi Không: có tên mà không có ruột.

Quẻ rơi Không Vong là xấu phải không?

Không hẳn. Việc tốt rơi vào chỗ trống mới đáng lo, còn việc xấu rơi vào chỗ trống lại là điều mừng vì cái xấu ấy hóa rỗng. Tốt xấu do thứ rơi vào đó quyết định.

Đầu việc rơi vào Không Vong thì nên làm gì?

Phải hỏi lại xem bạn đang mong điều gì. Nếu điều bạn mong rơi vào chỗ trống thì đừng đeo đuổi, nên chờ thời điểm khác hoặc đổi hẳn cách làm cho chắc chân.

Không Vong và Thiên Không có phải một không?

Hai thứ khác hẳn nhau. Không Vong là khoảng trống sinh ra từ phép ghép can chi, còn Thiên Không là một trong mười hai Thiên Tướng, vị chủ chuyện hư dối và tiểu nhân.

Vì sao cùng một chỗ trống mà mỗi việc đoán một khác?

Vì bài phú dặn phải suy theo từng loại việc. Hỏi tiền khác hỏi người, khác hỏi chuyến đi; cùng một chỗ trống mà ba câu hỏi cho ba câu trả lời không giống nhau.

Có khi nào Không Vong lại là điều tốt không?

Có, và bài phú chép hẳn một câu cho cảnh ấy: chỗ đứng dưới chân rỗng, không còn gì níu lại, nên hóa lợi cho người đang muốn rời chỗ cũ để bước sang việc mới.