Tranh luận thứ tự mười hai Thiên Tướng

Là gì

Mười hai Thiên Tướng của Đại Lục Nhâm không phải mười hai vị rời rạc mà là một đội hình có thứ tự nội tại cố định, mở đầu bằng Quý Nhân rồi chạy liền một mạch cho hết vòng. Thứ tự ấy là cái khung: cả đội bao giờ cũng giữ nguyên trật tự nội bộ, chỉ có chỗ đứng của đội trên bàn và chiều xếp thuận hay nghịch mới thay đổi theo từng khóa. Cái gọi là tranh luận thứ tự nằm gọn ở hai chỗ gần cuối dãy: Huyền Vũ và Thái Âm nên đếm vị nào trước. Đây là một trong số ít điểm mà các trường phái chưa thống nhất, và là điểm người mới học rất hay vấp khi đối chiếu hai tài liệu khác nhau.

Cấu trúc và cách hiểu

Hai lối hiểu đều có người theo. Lối phổ biến hơn hẳn xếp cuối dãy là Thái Thường, rồi Huyền Vũ, rồi Thái Âm, rồi Thiên Hậu; đây là lối mà phần lớn tài liệu dùng và cũng là lối 1Vong lấy làm chuẩn khi trình bày. Lối thứ hai, ít người theo hơn và có gốc từ đời Tống, đảo hai vị giữa: Thái Thường, rồi Thái Âm, rồi Huyền Vũ, rồi Thiên Hậu. Phần đầu dãy thì cả hai lối trùng khít nhau, không sai một mắt: Quý Nhân, Đằng Xà, Chu Tước, Lục Hợp, Câu Trần, Thanh Long, Thiên Không, Bạch Hổ, Thái Thường. Nói cách khác, chênh lệch chỉ đúng một cặp, và cặp ấy nằm ở vị trí thứ mười với thứ mười một.

Ý nghĩa cốt lõi

Thứ tự quan trọng vì mười hai vị được bài liền nhau quanh vòng, vị nọ nối gót vị kia. Đổi chỗ hai vị trong dãy là đổi hàng xóm của mấy cung, và cung nào nhận vị tướng nào thì việc ở cung ấy mang màu khác hẳn: một cung có Huyền Vũ nói chuyện thất thoát, mờ ám; cũng cung ấy mà là Thái Âm thì lại nói chuyện kín đáo, riêng tư. Nhưng có một điều làm bạn yên tâm ngay: bản cung và can chi của từng vị thì không bên nào cãi. Huyền Vũ vẫn gốc ở Hợi, mang Quý Hợi, Âm Thủy; Thái Âm vẫn gốc ở Dậu, mang Tân Dậu, Âm Kim. Vậy tranh luận này là tranh luận về cách đếm trong dãy, không phải tranh luận về danh tính từng vị.

Đi sâu hơn

Vì sao lại lệch đúng ở cặp này mà không phải chỗ khác? Nhìn vào tính chất hai vị thì thấy ngay: cả hai đều thuộc nhóm sáu vị ẩn kín phía sau Quý Nhân, đều mang khí âm, đều chủ những việc không phô ra ngoài. Huyền Vũ là Âm Thủy, tượng gián điệp, trộm cắp, chuyện mờ ám. Thái Âm là Âm Kim, tượng phục binh, việc riêng tư, người nữ. Hai vị đứng sát nhau, cùng một khí chất chìm, nên qua nhiều đời sao chép mà bị hoán chỗ cho nhau là chuyện dễ hiểu. Cũng vì hai vị gần nhau và cùng loại nên khi luận đoán, phần lớn trường hợp chọn lối nào cũng không làm lệch cái khí chung của lá; chỗ lệch thật chỉ lộ ra khi bạn đếm dãy để bài cả đội lên bàn.

Nhận diện nhanh

Muốn biết một tài liệu đang theo lối nào, bạn chỉ cần soi đúng chỗ thứ mười trong dãy. Thấy Huyền Vũ ở đó là lối phổ biến; thấy Thái Âm ở đó là lối thiểu số. Và để khỏi rối, hãy lấy bản cung làm mốc kiểm tra: dù đếm kiểu nào thì Huyền Vũ cũng phải ứng với Hợi và Thái Âm phải ứng với Dậu. Nếu một tài liệu nào đó đảo luôn cả bản cung thì đó không còn là dị bản thứ tự nữa mà là chép sai, bỏ qua được.

Phân biệt, đừng nhầm

Đừng nhầm chuyện này với một chỗ chưa thống nhất khác của môn: vị trí bốn cửa ranh giới trên bàn, nơi thực hành ngày nay đặt Thiên Môn ở Hợi và Địa Hộ ở Tỵ, còn dấu vết cổ vật để lại thì đặt hai cửa ấy ngay ranh giữa hai cung. Hai chuyện độc lập nhau, không cái nào kéo theo cái nào. Lời khuyên thực tế: chọn một lối rồi giữ nguyên lối ấy từ đầu đến cuối một lá số, tuyệt đối không trộn hai bảng của hai lối vào cùng một lần xem. Nhất quán quan trọng hơn là cãi cho ra ai đúng.

Câu hỏi thường gặp

Thứ tự mười hai Thiên Tướng có thống nhất giữa các trường phái không?

Gần như thống nhất. Chín vị đầu dãy trùng khít nhau ở mọi tài liệu, chỉ riêng cặp Huyền Vũ với Thái Âm ở vị trí thứ mười và mười một là có hai lối đếm khác nhau.

Huyền Vũ hay Thái Âm đứng trước?

Lối phổ biến đặt Huyền Vũ thứ mười rồi Thái Âm thứ mười một. Lối thiểu số, có gốc từ đời Tống, đảo lại thành Thái Âm trước Huyền Vũ. 1Vong trình bày theo lối phổ biến.

Bản cung của Huyền Vũ và Thái Âm có đổi theo thứ tự không?

Không đổi. Dù đếm theo lối nào thì Huyền Vũ vẫn gốc ở Hợi mang Quý Hợi Âm Thủy, còn Thái Âm vẫn gốc ở Dậu mang Tân Dậu Âm Kim. Chỗ này không trường phái nào cãi.

Đếm sai thứ tự Thiên Tướng thì hậu quả thế nào?

Cả đội được bài liền một mạch nên đếm lệch một mắt là vài cung nhận nhầm vị tướng, việc ở cung ấy đọc sang màu khác. Vì vậy phải giữ một lối duy nhất trong suốt một lá.

Người mới học nên theo lối nào?

Nên theo lối phổ biến với Huyền Vũ đứng trước Thái Âm, vì phần lớn tài liệu và bảng tra hiện hành dùng lối này, tra cứu đối chiếu về sau đỡ vướng hơn hẳn.