Văn khấn bốc bát hương, an vị bát hương

Ý nghĩa

Bát hương (có nơi gọi là bát nhang, lư hương) là vật quan trọng nhất trên ban thờ, là chỗ cắm hương và cũng là nơi người Việt tin rằng thần linh, gia tiên về ngự để nhận lòng thành của con cháu. Bốc bát hương là việc chuẩn bị bát hương mới: làm sạch bát, đặt cốt và bốc tro vào bằng tay. An vị bát hương là đặt bát lên ban thờ rồi làm lễ khấn thỉnh các vị về ngự.

Theo phong tục, bát hương được coi trọng như chỗ ngồi của người trên, nên khi đã an vị thì hạn chế xê dịch. Việc bốc bát hương thường làm khi lập ban thờ mới, khi về nhà mới mà không mang bát cũ theo, khi ra ở riêng, hoặc khi bát cũ bị nứt vỡ. Mỗi ban thờ có bát hương riêng: ban gia tiên, ban thần linh (Thổ công), ban Thần Tài.

Nếu bạn dựng cả ban thờ mới cùng đồ thờ thì xem thêm bài văn khấn lập bàn thờ mới; hai việc thường làm chung một buổi. Nếu bát hương cũ chỉ cần dọn cho sạch chân hương vào dịp cuối năm thì không phải bốc lại.

Thời điểm cúng

Chọn ngày tốt, giờ hoàng đạo hợp tuổi chủ nhà, thường vào buổi sáng. Nhiều nhà bốc bát hương cùng ngày nhập trạch hoặc ngày lập ban thờ mới; có nhà làm vào dịp cuối năm khi sửa sang ban thờ.

Cách sắm lễ

Chọn bát hương lành, không nứt mẻ, men đều; bát sứ, bát đồng hay bát đá đều được. Bát được rửa sạch rồi lau bằng nước ngũ vị hương (nước thơm nấu từ các vị hương liệu, hàng đồ thờ có bán sẵn) hoặc rượu gừng, để khô.

Cốt bát hương theo nếp phổ biến gồm tro sạch, thường là tro rơm nếp đốt kỹ, có nơi dùng tro giấy vàng hương hoặc cát trắng sạch. Có nơi đặt dưới đáy bát một gói thất bảo (một ít vàng, bạc, đá quý tượng trưng gói trong giấy đỏ), có nơi đặt thêm tờ giấy ghi tên người thờ; hàng đồ thờ thường bán sẵn trọn bộ. Chi tiết mỗi nơi một khác, nên theo nếp nhà hoặc hỏi người có kinh nghiệm trong họ.

Mâm lễ an vị gồm hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, đôi nến, rượu, chén nước, xôi chè hoặc mâm cơm, bánh kẹo và vàng mã vừa phải. Bát hương đặt ở ban nào thì bày lễ ở ban ấy.

Các bước hành lễ

1. Lau dọn ban thờ, rửa tay sạch (có nhà rửa bằng rượu gừng hoặc nước ngũ vị hương).
2. Tẩy rửa bát hương, để khô, đặt gói cốt (nếu có) xuống đáy bát.
3. Người bốc dùng tay bốc tro từng nắm cho vào bát, bốc gọn, không để rơi vãi, đủ tro thì gạt mặt tro cho phẳng.
4. Đặt bát hương lên ban thờ vào đúng giờ đã chọn, ngay ngắn, cân đối.
5. Bày lễ, thắp đèn nến, thắp hương (thường 3 nén) cắm vào bát mới, vái ba vái rồi đọc bài khấn an vị.
6. Chờ hết tuần hương, vái tạ, hóa vàng ở chỗ an toàn, hạ lễ và thụ lộc.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn bốc bát hương, an vị bát hương

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần.

Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên họ (dòng họ).

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), ngày lành tháng tốt.

Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm, dâng lên trước án, kính cẩn thưa trình:

Nay chúng con bốc bát hương mới, an vị trên ban thờ để phụng thờ chư vị Tôn thần và gia tiên.

Chúng con thành tâm kính thỉnh chư vị Tôn thần cùng hương linh gia tiên giáng lâm, an vị nơi bát hương, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin chư vị cho con cháu được sớm hôm hương khói phụng thờ.

Phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con bình an khang thái, trên thuận dưới hòa, gia đạo hưng long, vạn sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn bốc bát hương, an vị bát hương

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân cùng chư vị Tôn thần.

Con kính lạy hương linh gia tiên họ (dòng họ).

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con bốc bát hương mới, an vị trên ban thờ, thành tâm sắm lễ, dâng hương trước án.

Kính thỉnh chư vị Tôn thần cùng gia tiên về ngự nơi bát hương, chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho toàn gia bình an, mọi sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Theo quan niệm dân gian, người bốc bát hương nên là người đứng đắn, phúc hậu trong nhà (thường là chủ nhà hoặc người lớn tuổi), tắm gội sạch sẽ, ăn mặc chỉnh tề; nhiều nơi kiêng người đang có tang hoặc phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt đứng ra bốc. Nhà nào chưa quen có thể nhờ nhà sư, thầy cúng hoặc người có kinh nghiệm trong họ.

Bát hương đã an vị thì hạn chế xê dịch. Khi bao sái (lau dọn ban thờ) dịp cuối năm, nhiều nhà chỉ rút bớt chân hương, để lại vài chân theo số lẻ, lau quanh bát mà không nhấc bát ra khỏi chỗ. Bát hương cũ không dùng nữa thì theo nếp nhiều nơi đem gửi chùa hoặc đền, không vứt bừa.

Nếu bát hương chỉ đặt ở ban thần linh hay ban Thần Tài, khi khấn bạn bỏ dòng kính lạy gia tiên. Nếu bát đặt ở ban gia tiên thì vẫn giữ các dòng kính lạy thần linh ở đầu, theo đúng thứ bậc. Hóa vàng trong chậu, ở chỗ thoáng, xa rèm và đồ dễ cháy.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Có nhất thiết phải nhờ thầy bốc bát hương không?

Không bắt buộc. Chủ nhà hoặc người lớn trong nhà có thể tự bốc, miễn sạch sẽ, cẩn thận; nhiều nhà nhờ nhà sư hay người có kinh nghiệm cho yên tâm.

Cốt bát hương gồm những gì?

Phổ biến là tro sạch (tro rơm nếp, tro giấy vàng hương hoặc cát sạch), có nơi thêm gói thất bảo đặt dưới đáy. Hàng đồ thờ thường bán sẵn trọn bộ; mỗi nơi một nếp, nên hỏi người lớn trong họ.

Ban thờ gia tiên đặt mấy bát hương?

Tùy nơi. Nhiều nhà đặt một bát; có nhà đặt ba bát, bát giữa to hơn. Cách chia vị trí mỗi vùng một khác, nên theo nếp của dòng họ.

Thay bát hương mới thì bát cũ xử lý thế nào?

Theo nếp nhiều nơi, trước khi thay, chủ nhà thắp hương khấn xin, rồi đem bát cũ gửi chùa hoặc đền, không vứt ra thùng rác.

Bao lâu thì thay bát hương một lần?

Không có lệ cứng. Nhiều nhà giữ bát lâu dài, chỉ thay khi bát nứt vỡ, khi lập ban thờ mới hoặc khi chuyển nhà mà không mang bát cũ theo.