Văn khấn nhập trạch

Ý nghĩa

Nhập trạch nghĩa là vào nhà, tức lễ cúng khi gia đình chính thức dọn về ở nhà mới (về nhà mới). Theo phong tục người Việt, nơi ở nào cũng có thần linh cai quản như Thổ địa, Long mạch, Táo quân. Vì vậy hôm về ở, chủ nhà sắm lễ trình báo, xin phép các ngài cho cả nhà được vào ở, được đặt ban thờ, bát hương để phụng thờ gia tiên nơi mới.

Lễ nhập trạch thường gồm hai phần: khấn thần linh xin phép nhập trạch, rồi khấn gia tiên, kính mời ông bà tổ tiên về nhà mới để con cháu hương khói. Đi kèm là tục mang vào nhà trước tiên bát hương, bếp lửa, gạo, muối, nước, lấy ý giữ lửa ấm, cơm no, cuộc sống đủ đầy. Ông bà ta coi an cư thì mới lạc nghiệp, nên hôm về nhà mới được làm cẩn thận, chu đáo.

Nhập trạch khác tân gia. Nhập trạch là lễ xin phép vào ở, làm đúng ngày giờ dọn về; tân gia là lễ mừng nhà mới khi đã ổn định, thường mời họ hàng, bạn bè tới chung vui. Nếu bạn đã ở ổn định và muốn làm lễ mừng, mời khách thì dùng bài văn khấn tân gia. Nhà mua lại, nhà thuê hay căn hộ chung cư cũng làm lễ nhập trạch như nhà mới xây.

Thời điểm cúng

Chọn ngày tốt, giờ hoàng đạo hợp tuổi chủ nhà để dọn về; lễ làm ngay khi vừa vào nhà, sau lúc mang bát hương, bếp lửa, gạo, muối, nước vào. Nhiều nhà chọn giờ buổi sáng, có nơi kiêng dọn về lúc tối muộn. Theo quan niệm dân gian, nhiều gia đình tránh về nhà mới trong tháng Bảy âm lịch.

Trước ngày chuyển, nhiều nhà thắp hương ở nhà cũ, khấn xin thần linh và gia tiên cho gia đình chuyển đi. Nếu đồ đạc đã dọn sang từ trước, lễ nhập trạch vẫn làm vào ngày cả nhà chính thức về ở, ngủ lại đêm đầu ở nhà mới.

Cách sắm lễ

Lễ khấn thần linh bày trên một bàn ở gian giữa nhà: mâm ngũ quả, hoa tươi, trầu cau, đôi nến, hương, rượu trắng, chén nước, đĩa gạo, đĩa muối, bánh kẹo và vàng mã. Lễ mặn phổ biến gồm gà trống luộc, xôi hoặc bánh chưng, giò, cùng mâm cơm vài món; nhà ăn chay thì thay bằng mâm cỗ chay.

Lễ khấn gia tiên bày trên ban thờ: hương hoa, quả, chén nước, rượu và mâm cơm hoặc một phần lễ mặn. Vàng mã dâng thần linh và gia tiên, dùng vừa phải.

Vật mang vào nhà trước tiên gồm bát hương (hoặc bài vị, ảnh thờ), một bếp lửa (xưa là bếp than hồng, nay nhiều nhà dùng bếp đang dùng hằng ngày), thùng gạo đầy, lọ muối và nước sạch; có nhà mang thêm ấm để đun nước pha trà dâng lên ban thờ.

Các bước hành lễ

1. Lau dọn nhà mới sạch sẽ, sắp đặt ban thờ, kê bàn lễ ở gian giữa từ hôm trước.
2. Đến giờ đã chọn, chủ nhà bưng bát hương (hoặc bài vị, ảnh thờ) vào trước; người nhà mang bếp lửa, gạo, muối, nước theo sau, tùy nhà.
3. Đặt bát hương lên ban thờ, nhóm bếp hoặc bật bếp đun nước, pha trà dâng lên.
4. Bày lễ, thắp đèn nến, thắp hương (thường 3 nén) ở bàn lễ giữa nhà, vái ba vái rồi đọc bài khấn thần linh.
5. Thắp hương trên ban thờ, đọc bài khấn gia tiên, kính mời các cụ về nhà mới.
6. Chờ hết tuần hương, vái tạ, hóa vàng ở chỗ an toàn, rồi hạ lễ; cả nhà cùng thụ lộc bữa cơm đầu tiên ở nhà mới.

Lưu ý

Khấn thần linh trước, khấn gia tiên sau. Người đứng khấn ăn mặc chỉnh tề, đọc rõ ràng, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được. Nếu mang bát hương cũ từ nhà cũ sang thì bưng cẩn thận, đặt ngay lên ban thờ; nếu lập bát hương mới thì xem thêm bài văn khấn bốc bát hương, an vị bát hương.

Theo quan niệm dân gian, hôm về nhà mới nên giữ không khí vui vẻ, tránh cãi cọ, tránh làm đổ vỡ đồ đạc; nhiều nhà bật đèn sáng khắp nhà trong đêm đầu. Bếp than mang vào cần đặt chỗ thoáng, có người trông. Nhà chung cư hóa vàng đúng nơi tòa nhà quy định; nhà riêng hóa trong chậu, xa rèm cửa và đồ dễ cháy.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.