Ý nghĩa
Khai trương là lễ cúng ngày đầu mở cửa hàng, quán xá, xưởng hay cơ sở buôn bán, cũng là lễ mở hàng lại sau mấy ngày nghỉ Tết. Theo phong tục cổ truyền, trước khi đón người khách đầu tiên, chủ hàng sắm lễ dâng hương, trình báo với Thần Tài, Thổ địa và các vị thần linh cai quản nơi kinh doanh rằng từ nay mình về đây làm ăn, xin các ngài chứng giám và phù hộ cho việc buôn bán được thuận lợi.
Người buôn bán xưa rất coi trọng cái đầu: ngày đầu, giờ đầu, người khách mở hàng đầu tiên. Dân gian có câu đất có Thổ công, sông có Hà bá, nên đến nơi mới làm ăn phải có lời thưa gửi, như người đến sau chào hỏi người ở trước. Vì thế trong bài khấn khai trương, ngoài Thần Tài, Thổ địa, người ta còn kính mời các vị tiền chủ, hậu chủ (những người chủ cũ đã khuất của nơi ấy) cùng về thụ hưởng lễ vật.
Lễ khai trương làm một lần khi mở hàng, khác với việc thắp hương hằng ngày. Nếu bạn thắp hương Thần Tài, Thổ địa hằng ngày hay ngày mùng Một, ngày Rằm thì dùng bài Văn khấn Thần Tài - Thổ Địa. Nếu bạn mở công ty, văn phòng thì dùng bài Văn khấn thành lập công ty. Ngày vía Thần Tài mùng 10 tháng Giêng có bài riêng là Văn khấn vía Thần Tài.
Thời điểm cúng
Lễ làm vào sáng ngày khai trương, trước giờ mở cửa đón khách. Theo nếp phổ biến, chủ hàng chọn ngày tốt và giờ hoàng đạo (giờ tốt trong ngày) hợp với tuổi mình. Theo quan niệm dân gian, nhiều người tránh ngày nguyệt kỵ (mùng 5, 14, 23 âm lịch) và ngày tam nương (mùng 3, 7, 13, 18, 22, 27 âm lịch).
Mở hàng đầu năm sau Tết thì thường chọn một ngày tốt trong mấy ngày đầu tháng Giêng. Cửa hàng chuyển sang chỗ mới cũng làm lễ khai trương lại ở nơi mới. Nhiều nơi còn mời đội múa lân đến mừng ngày khai trương, tùy điều kiện từng nhà.
Cách sắm lễ
Mâm lễ cúng thần linh thường có: hương, hoa tươi, một đôi nến hoặc đèn, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu trắng, nước sạch, trà, xôi (hay dùng xôi gấc cho có màu đỏ), gà trống luộc hoặc heo quay, bánh kẹo, một đĩa gạo, một đĩa muối và giấy tiền vàng mã. Ở miền Nam, nhiều nơi cúng heo quay với bánh hỏi, hoặc bộ tam sên gồm thịt ba chỉ luộc, trứng luộc, tôm hoặc cua luộc.
Mâm lễ bày ngay ngắn trong cửa hàng, trên bàn sạch ở chỗ trang trọng, hoặc trước ban thờ Thần Tài, Thổ địa nếu đã lập ban. Nhiều cửa hàng lập ban thờ Thần Tài, Thổ địa từ trước ngày khai trương, đặt sát nền nhà, nhìn ra cửa chính.
Ngoài mâm trong nhà, nhiều nơi bày thêm một mâm nhỏ ngoài cửa để cúng chúng sinh (cô hồn), gồm cháo trắng nấu loãng, gạo, muối, bỏng ngô hoặc bỏng gạo, khoai lang luộc, mía, bánh kẹo, nước và ít giấy tiền. Vàng mã ở cả hai mâm nên sắm vừa phải, đủ lễ là được.
Các bước hành lễ
- Dọn dẹp, lau chùi cửa hàng và sắp xếp hàng hóa gọn gàng từ hôm trước.
- Bày mâm lễ thần linh trong cửa hàng; mâm cúng chúng sinh (nếu có) đặt ngoài cửa, quay ra đường.
- Đến giờ đã chọn, chủ hàng ăn mặc chỉnh tề, thắp nến và thắp hương ở mâm trong nhà, thường 3 nén.
- Vái ba vái rồi đọc bài khấn khai trương; khấn xong vái tạ, sau đó thắp hương ở mâm ngoài cửa.
- Chờ hương cháy gần hết (hết tuần hương) thì hóa vàng (đốt vàng mã) trong chậu hoặc thùng sắt; có nơi rưới chén rượu cúng lên tro và rải gạo muối ở mâm ngoài cửa.
- Hạ lễ, mở cửa đón khách; đồ cúng trong nhà chia cho người nhà, người làm cùng thụ lộc (dùng đồ cúng lấy lộc).
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn khai trương
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tôn thần.
Con kính lạy ngài Thần Tài vị tiền.
Con kính lạy các vị Thần linh cai quản trong khu vực này.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), nhằm ngày lành tháng tốt, tín chủ con khai trương (tên cửa hàng) tại (địa điểm).
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm, dâng lên trước án.
Kính cẩn tâu trình: từ nay tín chủ con về nơi này mở cửa buôn bán, làm ăn sinh sống.
Kính mời ngài Thần Tài, ngài Thổ địa cùng chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ nơi đây cùng về thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin chư vị phù hộ độ trì cho tín chủ con khai trương thuận lợi, mua may bán đắt, nhiều người mua, lắm kẻ bán, khách đến đông vui.
Hàng hóa lưu thông, tài lộc tiến như nước, làm ăn hưng thịnh, ngày càng phát đạt.
Toàn gia chúng con cùng người làm trong cửa hàng được bình an mạnh khỏe, trên thuận dưới hòa, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn khai trương
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Thần Tài, ngài Thổ địa cùng các vị Thần linh cai quản nơi này.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con khai trương (tên cửa hàng) tại (địa điểm).
Thành tâm dâng nén hương thơm cùng lễ vật, kính mời chư vị giáng lâm chứng giám, phù hộ cho tín chủ con mua may bán đắt, khách đến đông vui, làm ăn hưng thịnh.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Người đứng khấn nên là chủ cửa hàng hoặc người thay mặt, ăn mặc gọn gàng, kín đáo. Đọc bài khấn rõ ràng, vừa đủ nghe; chưa thuộc thì cầm giấy đọc, khấn thầm cũng được. Theo quan niệm dân gian, ngày khai trương nhiều người kiêng cãi vã, kiêng làm đổ vỡ đồ đạc, và mong người mở hàng đầu tiên là người vui vẻ, mua bán nhanh gọn.
Hóa vàng ở chỗ thoáng, trong chậu hoặc thùng sắt, xa hàng hóa dễ cháy và dây điện, trông đến khi tàn hẳn. Không đốt pháo nổ. Gạo muối ở mâm ngoài cửa rải vừa phải, không rải ra lòng đường; xong lễ quét dọn trước cửa cho sạch.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Cúng khai trương lúc mấy giờ?
Thường cúng buổi sáng ngày khai trương, trước khi mở cửa đón khách. Nhiều người chọn giờ hoàng đạo của ngày hôm ấy, hợp với tuổi chủ hàng.
Mâm cúng khai trương gồm những gì?
Mâm trong nhà thường có hương, hoa, nến, ngũ quả, trầu cau, rượu nước, xôi, gà luộc hoặc heo quay, gạo muối, bánh kẹo và vàng mã. Nhiều nơi bày thêm mâm cúng chúng sinh ngoài cửa với cháo loãng, gạo muối, bỏng, khoai, bánh kẹo.
Mở hàng đầu năm sau Tết có dùng bài này được không?
Được. Bạn đọc bài này, chỉ đổi câu nêu việc thành mở hàng đầu xuân tại cửa hàng của mình.
Cửa hàng chuyển sang chỗ mới có phải cúng khai trương lại không?
Theo nếp phổ biến là có, vì đến nơi mới thì trình báo thần linh nơi ấy. Trước khi dọn đi, nhiều người cũng thắp hương xin phép thần linh ở chỗ cũ.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy
