Lục phá

Là gì

Lục phá là sáu cặp địa chi phá nhau: Tý với Dậu, Sửu với Thìn, Dần với Hợi, Mão với Ngọ, Tỵ với Thân, Mùi với Tuất. Hai chi trong mỗi cặp đứng cách nhau ba bậc trên vòng mười hai. Theo quan niệm dân gian, phá là làm sứt mẻ, làm dở dang việc của nhau.

Tra nhanh

Tý và Dậu

Chuột, Gà

Sửu và Thìn

Trâu, Rồng

Dần và Hợi

Hổ, Lợn (còn lục hợp)

Mão và Ngọ

Mèo, Ngựa

Tỵ và Thân

Rắn, Khỉ (còn lục hợp, tương hình)

Mùi và Tuất

Dê, Chó (còn tương hình)

Khoảng cách

3 hoặc 9 năm, một phần tư vòng mười hai

Âm dương

mỗi cặp gồm một chi dương, một chi âm

Hình tượng và tên gọi

Phá là làm vỡ, làm hỏng. Lục phá là sáu cặp chi gặp nhau thì làm hỏng việc của nhau. Người xưa ví như cái bình bị sứt một góc: vẫn dùng được, nhưng không còn lành.

Vì sao lại như vậy

Trên vòng mười hai địa chi, hai chi của mỗi cặp phá đứng lệch nhau một góc vuông, tức cách nhau ba bậc. Góc vuông ấy nằm trong hình vuông của một nhóm tứ hành xung. Vì thế sáu cặp phá chia đều cho ba nhóm, mỗi nhóm hai cặp.

Nhóm Tý, Ngọ, Mão, Dậu có Tý phá Dậu, Mão phá Ngọ. Nhóm Thìn, Tuất, Sửu, Mùi có Sửu phá Thìn, Mùi phá Tuất. Nhóm Dần, Thân, Tỵ, Hợi có Dần phá Hợi, Tỵ phá Thân.

Mỗi chi có đúng một chi phá. Chi dương phá một chi âm và ngược lại: Tý (dương) với Dậu (âm), Sửu (âm) với Thìn (dương).

Theo tháng âm lịch, hai chi của cặp phá cách nhau một mùa: tháng Mười Một (Tý) với tháng Tám (Dậu), tháng Hai (Mão) với tháng Năm (Ngọ).

Về hành, cặp phá không theo một lối sinh khắc nào: Tý (Thủy) với Dậu (Kim) là Kim sinh Thủy, Mão (Mộc) với Ngọ (Hỏa) là Mộc sinh Hỏa, còn Sửu với Thìn cùng là Thổ. Vì thế đừng suy phá từ ngũ hành, cứ tra bảng sáu cặp.

Hợp và khắc

Lục phá chồng lên nhiều quan hệ khác. Dần với Hợi vừa phá vừa lục hợp (hóa Mộc). Tỵ với Thân vừa phá, vừa lục hợp (hóa Thủy), vừa tương hình. Mùi với Tuất vừa phá vừa tương hình.

Ba cặp còn lại chỉ có phá: Tý với Dậu, Sửu với Thìn, Mão với Ngọ.

Nhìn theo từng nhóm tứ hành xung sẽ thấy rõ hơn. Nhóm Tý, Ngọ, Mão, Dậu có hai cặp phá, một cặp tương hình (Tý với Mão) và một cặp không liên quan (Ngọ với Dậu). Nhóm Dần, Thân, Tỵ, Hợi cũng có hai cặp phá, nhưng cả hai đều đồng thời là lục hợp.

Không cặp phá nào trùng với lục hại hay lục xung. Mỗi quan hệ có bảng cặp riêng.

Dùng trong đời sống

Trong xem tuổi dân gian, lục phá được nhắc cùng xung, hình, hại thành cụm xung hình hại phá. Khi xem tuổi hùn hạp hay cưới hỏi, người ta tra đủ bốn quan hệ này.

Với hai cặp vừa hợp vừa phá là Dần với Hợi, Tỵ với Thân, nên đọc đủ cả hai mặt: có chỗ gắn bó, có chỗ dễ sứt mẻ.

Người xưa khuyên cặp phá nên làm rõ phần việc từ đầu và giữ lời hứa nhỏ, vì cái hỏng thường đến từ chỗ dở dang.

Khi chọn ngày cho việc cần bền lâu như khởi công, ký kết, có người tránh cả ngày mang chi phá với tuổi mình. Ví dụ người tuổi Mão tránh ngày Ngọ.

Hiểu đúng mực: phá chỉ là một yếu tố tham khảo. Tuổi năm sinh là một chi trong bốn chi của lá số tám chữ (Bát Tự). Xem thật thì phải đặt đủ lá số của hai người.

Điều ít người để ý

Cặp phá luôn nằm trong một nhóm tứ hành xung. Nhiều người thấy Tý với Dậu, Mão với Ngọ chung nhóm Tý, Ngọ, Mão, Dậu thì gọi là xung. Quan hệ thật của hai cặp ấy là phá; cặp xung trong nhóm là Tý với Ngọ, Mão với Dậu.

Hai tuổi cách nhau 3 hoặc 9 năm có thể là phá, hình, hại, hợp hoặc không có gì, tùy cặp. Ví dụ 1984 (Giáp Tý) với 1993 (Quý Dậu) là phá, cách 9 năm; 1987 (Đinh Mão) với 1990 (Canh Ngọ) cũng là phá, cách 3 năm.

Năm sinh tính theo năm âm lịch. Người sinh đầu năm 1994 dương lịch mà trước Tết là tuổi Quý Dậu của năm 1993, nên chi phá là Tý.

Phân biệt, đừng nhầm

Phá khác hại. Hai quan hệ đều có sáu cặp nên dễ nhớ lẫn. Cặp phá luôn cách nhau 3 hoặc 9 năm; cặp hại sinh ra từ lục hợp cộng lục xung, khoảng cách tùy cặp.

Phá khác xung. Xung là hai chi đối diện, cách đúng 6 năm. Phá là hai chi lệch nhau góc vuông, cách 3 hoặc 9 năm, nên không cặp nào vừa xung vừa phá.

Câu hỏi thường gặp

Tuổi Tý phá tuổi nào?

Tuổi Tý lục phá với tuổi Dậu. Hai chi cách nhau ba bậc trên vòng mười hai.

Sáu cặp lục phá là những cặp nào?

Tý với Dậu, Sửu với Thìn, Dần với Hợi, Mão với Ngọ, Tỵ với Thân, Mùi với Tuất.

Dần và Hợi vừa hợp vừa phá là sao?

Dần và Hợi là lục hợp (hóa Mộc) và cũng là lục phá. Hai quan hệ cùng tồn tại, nên khi xem tuổi cần nhắc cả hai.

Xung hình hại phá là gì?

Là bốn quan hệ không thuận giữa các địa chi: lục xung, tam hình, lục hại và lục phá. Mỗi quan hệ có bảng cặp riêng.

Tuổi Mão và tuổi Ngọ có xung không?

Không xung. Mão và Ngọ là lục phá. Tuổi xung của Mão là Dậu, của Ngọ là Tý.