Văn khấn gia tiên ngày rằm

Ý nghĩa

Ngày Rằm là ngày 15 âm lịch, người xưa gọi là ngày Vọng, khi trăng tròn và sáng nhất trong tháng. Cùng với ngày mùng 1 (ngày Sóc), ngày Rằm là một trong hai ngày thắp hương đều đặn hằng tháng của người Việt, dân gian gọi chung là lễ sóc vọng. Vào ngày này, con cháu sửa lễ dâng tổ tiên, tưởng nhớ công ơn ông bà và cầu cho gia đạo yên vui.

Theo quan niệm dân gian, trong nhà có thần linh cai quản và có tổ tiên phù hộ, nên ngày Rằm thường khấn thần linh (Thổ công, Táo quân) trước, rồi mới khấn gia tiên. Có nhà khấn riêng hai bài, có nhà gộp một. Bài dưới đây theo lối khấn gia tiên ngày Rằm phổ thông, phần đầu đã kính lạy chư vị thần linh trong nhà.

Một số ngày Rằm lớn trong năm có bài riêng: Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu), Rằm tháng Bảy (lễ Vu Lan), Rằm tháng Tám (Tết Trung Thu), Rằm tháng Mười (Tết Hạ Nguyên). Nếu bạn cúng vào các ngày đó thì dùng bài riêng tương ứng; bài này dùng cho ngày Rằm các tháng còn lại.

Thời điểm cúng

Lễ làm vào ngày 15 âm lịch, thường vào buổi sáng hoặc buổi chiều, lúc cả nhà có mặt. Nhiều gia đình cúng từ chiều tối ngày 14 để đón ngày Rằm; nếp này khá phổ biến. Có nhà cúng vào buổi tối ngày Rằm, lúc trăng lên.

Giờ giấc theo nếp mỗi nhà, miễn là trong khoảng chiều ngày 14 đến hết ngày 15 âm lịch, ban thờ đã dọn sạch và lễ vật đã sửa soạn tươm tất.

Cách sắm lễ

Lễ ngày Rằm gồm: hương, hoa tươi (hoa cúc, hoa huệ, hoa sen theo mùa), đĩa quả tươi, trầu cau, chén nước sạch hoặc chén trà, chén rượu, đèn nến. Nhà có điều kiện dâng thêm xôi, chè, oản, bánh kẹo, hoặc một mâm cơm dâng tổ tiên. Nhiều gia đình ăn chay ngày Rằm thì dâng mâm cơm chay.

Nhà có ban Phật thì ban Phật chỉ đặt lễ chay; đồ mặn và rượu đặt ở ban thần linh hoặc ban gia tiên. Hoa chọn hoa tươi, quả chọn quả lành, không dâng hoa héo, quả dập.

Nếu dâng tiền vàng thì dùng vừa phải, hóa sau khi hết tuần hương. Có nhà ngày Rằm chỉ dâng hương hoa, không dùng vàng mã.

Các bước hành lễ

1. Lau dọn ban thờ, thay nước, thay hoa, sửa bát hương cho ngay ngắn.
2. Bày lễ lên các ban: lễ chay ở ban Phật (nếu có), lễ thần linh, rồi lễ gia tiên.
3. Thắp đèn nến và hương, mỗi bát hương 1 hoặc 3 nén; lễ Phật và khấn thần linh trước.
4. Đứng trước ban gia tiên, vái ba vái (có nhà lạy bốn lạy theo nếp cũ), đọc bài khấn gia tiên ngày Rằm, khấn xong vái ba vái.
5. Chờ hết tuần hương, vái tạ rồi hóa tiền vàng (nếu có) ở nơi an toàn.
6. Hạ lễ, cả nhà cùng thụ lộc.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn gia tiên ngày rằm

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày Rằm tháng (tháng) năm (năm), ngày Vọng giữa tháng.

Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm, dâng lên trước án.

Thành khẩn kính mời các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội cùng chư vị hương linh gia tiên họ (dòng họ).

Cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này cùng về hâm hưởng.

Nguyện cho tín chủ bốn mùa không hạn ách, tám tiết có điềm lành.

Phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con an khang thịnh vượng, trên thuận dưới hòa, người người được chữ bình an.

Lộc tài vượng tiến, tâm đạo mở mang, con cháu hiếu thuận, học hành tấn tới, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn gia tiên ngày rằm

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, ngài Bản gia Thổ công, Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

Con kính lạy chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ (dòng họ).

Tín chủ con là (họ tên), ngụ tại (địa chỉ).

Hôm nay là ngày Rằm tháng (tháng) năm (năm), tín chủ con thành tâm dâng nén hương thơm, hoa quả lễ vật trước án.

Kính mời chư vị Tôn thần và gia tiên giáng về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con bình an, mạnh khỏe, trên thuận dưới hòa, mọi sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Khi khấn nên mặc quần áo gọn gàng, kín đáo, đứng ngay ngắn trước ban thờ. Đọc chậm, rõ, vừa đủ nghe; người không quen đọc to thì khấn thầm cũng được. Nhà có ban Phật thì lễ Phật trước với lễ chay, không bày đồ mặn lên ban Phật.

Theo quan niệm dân gian, ban thờ ngày Rằm nên sạch sẽ, hương hoa tươi mới. Khi hóa vàng dùng chậu hoặc lò hóa riêng, đặt xa rèm cửa và đồ dễ cháy, đợi lửa tắt hẳn mới rời đi.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Cúng rằm vào ngày 14 có được không?

Được. Nhiều gia đình cúng từ chiều tối ngày 14 âm lịch để đón ngày Rằm. Cúng ngày 14 hay ngày 15 đều theo nếp nhà.

Rằm và mùng 1 có dùng chung bài khấn được không?

Hai bài cùng một lối, chỉ khác dòng nêu ngày: mùng 1 là ngày Sóc, Rằm là ngày Vọng. Bạn đọc bài nào thì đổi đúng câu nói ngày là được.

Mâm cúng rằm hàng tháng cần những gì?

Cơ bản gồm hương, hoa, quả, trầu cau, chén nước hoặc chén trà. Nhà có điều kiện thêm xôi chè hoặc một mâm cơm chay, mặn theo nếp nhà.

Nhà có ban Phật thì cúng rằm theo thứ tự nào?

Lễ Phật trước với lễ chay, rồi khấn thần linh, sau cùng khấn gia tiên. Không đặt đồ mặn lên ban Phật.

Rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy có dùng bài này không?

Các ngày Rằm lớn có bài riêng cho đủ ý: Văn khấn rằm tháng Giêng, Văn khấn rằm tháng Bảy (Vu Lan), Văn khấn rằm tháng Tám (Trung Thu), Văn khấn Tết Hạ Nguyên. Bài này dùng cho ngày Rằm các tháng còn lại.