Ý nghĩa
Theo tín ngưỡng dân gian, mùng 10 tháng Giêng âm lịch là ngày vía Thần Tài, tức ngày lễ lớn trong năm của vị thần trông coi tiền bạc, của cải. Người làm ăn buôn bán coi đây là ngày mở đầu năm làm ăn mới, nên sửa lễ chu đáo hơn ngày thường, dâng lên ban Thần Tài, Thổ Địa để cầu một năm buôn may bán đắt, vốn liếng dồi dào.
Nếp cúng vía Thần Tài có từ lâu trong giới buôn bán ở miền Nam, về sau lan ra nhiều nơi. Có cửa hàng chọn ngày này để mở hàng đầu năm, và có tục mua một chút vàng để lấy may, với ý giữ lộc từ đầu năm. Mua hay không là theo điều kiện từng nhà, không phải điều bắt buộc của lễ.
Bài này chỉ dùng cho ngày vía mùng 10 tháng Giêng. Nếu bạn thắp hương hằng ngày hoặc cúng mùng 1, Rằm, mùng 10 các tháng khác thì dùng bài Văn khấn Thần Tài - Thổ Địa. Nếu khai trương cửa hàng mới thì có bài Văn khấn khai trương riêng.
Thời điểm cúng
Lễ làm vào ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch, thường vào buổi sáng, trước giờ mở cửa hàng. Có nhà chọn giờ hoàng đạo trong ngày để cúng; nhà không xem giờ thì cúng buổi sáng là phổ biến nhất.
Lễ vía gắn với ngày mùng 10, nên cố gắng làm trong ngày. Buổi sáng bận việc thì có thể cúng vào buổi trưa hoặc chiều cùng ngày.
Cách sắm lễ
Mâm lễ vía Thần Tài thường gồm: hương, hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa lay ơn), mâm ngũ quả, trầu cau, chén nước sạch, chén rượu, chén trà, đèn nến, bánh kẹo và tiền vàng. Lễ mặn phổ biến là bộ tam sên (miếng thịt ba chỉ luộc, quả trứng luộc, con tôm hoặc con cua luộc).
Nhiều cửa hàng ở miền Nam dâng thêm heo quay, gà luộc, xôi, bánh bao; có nơi dâng cá lóc nướng. Nhà muốn giản tiện thì dâng lễ chay gồm hương hoa, quả, bánh kẹo, trà nước.
Trước ngày vía nên lau sạch ban Thần Tài, thay nước, thay hoa mới, lau tượng bằng khăn sạch; có nơi lau bằng nước gừng hoặc rượu gừng pha loãng. Tiền vàng dâng vừa phải, không cần nhiều.
Các bước hành lễ
- Dọn dẹp, lau sạch ban Thần Tài từ hôm trước; thay nước, thay hoa.
- Bày lễ vật lên ban: hoa quả, trầu cau, rượu nước, bộ tam sên hoặc lễ mặn khác, tiền vàng.
- Thắp đèn, thắp hương (thường 1 hoặc 3 nén, số lẻ); nhiều nơi mở cửa chính khi cúng.
- Ngồi xuống hoặc quỳ ngang tầm ban thờ, vái ba vái, đọc bài khấn, khấn xong vái ba vái.
- Chờ hết tuần hương, hóa tiền vàng ở nơi an toàn, rưới chút rượu lên tro.
- Hạ lễ, cả nhà và người làm cùng thụ lộc, rồi bắt đầu buôn bán.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn vía Thần Tài
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy ngài Thần Tài vị tiền.
Con kính lạy các ngài Thổ Địa, Thần linh cai quản trong xứ này.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày mùng 10 tháng Giêng năm (năm), nhân ngày vía Thần Tài.
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm, dâng lên trước án.
Chúng con thành tâm kính mời ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Thần Tài vị tiền, các ngài Thổ Địa, Ngũ phương, Long mạch cùng chư vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Phù trì tín chủ chúng con năm mới toàn gia an lạc, người người được chữ bình an.
Buôn may bán đắt, khách hàng tấp nập, vốn liếng dồi dào, làm ăn phát đạt, lộc tài vượng tiến.
Bốn mùa không hạn ách, tám tiết có điềm lành, tâm đạo mở mang, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn vía Thần Tài
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy ngài Thần Tài vị tiền.
Con kính lạy các ngài Thổ Địa, Thần linh cai quản trong xứ này.
Tín chủ con là (họ tên), ngụ tại (địa chỉ).
Hôm nay là ngày mùng 10 tháng Giêng năm (năm), nhân ngày vía Thần Tài, tín chủ con thành tâm dâng hương hoa lễ vật trước án.
Cúi xin các ngài chứng giám lòng thành, phù hộ cho gia đình chúng con năm mới bình an, buôn may bán đắt, làm ăn phát đạt.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Ngày vía, cửa hàng đông người qua lại, nên đặt lễ gọn gàng, không để hương, nến gần hàng hóa. Hóa vàng dùng chậu riêng, xa rèm, bạt, bình ga và đồ dễ cháy, chờ lửa tắt hẳn mới rời đi. Khấn thì ngồi xuống hoặc quỳ ngang tầm ban, đọc chậm, rõ, vừa đủ nghe, hoặc khấn thầm.
Tục mua vàng lấy may ngày vía chỉ là nếp mở đầu năm, mua ít hay nhiều, mua hay không là theo điều kiện từng nhà. Ngày này đông người mua, nên chọn nơi bán đáng tin, giữ hóa đơn và cẩn thận khi mang vàng trên đường.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Ngày vía Thần Tài là ngày nào?
Là mùng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Bạn xem lịch năm đó để biết ngày dương lịch tương ứng.
Cúng vía Thần Tài lúc mấy giờ?
Phổ biến nhất là buổi sáng, trước giờ mở hàng. Có nhà chọn giờ hoàng đạo trong ngày; nhà không xem giờ thì cúng buổi sáng là được.
Mâm cúng vía Thần Tài gồm những gì?
Thường có hương hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu nước, bánh kẹo, tiền vàng và bộ tam sên (thịt ba chỉ, trứng, tôm hoặc cua luộc). Ở miền Nam nhiều nơi dâng thêm heo quay, cá lóc nướng.
Có bắt buộc mua vàng ngày vía Thần Tài không?
Không bắt buộc. Mua vàng chỉ là tục lấy may đầu năm; lễ vía cốt ở mâm lễ và lời khấn trước ban Thần Tài.
Nhà không buôn bán có cúng vía Thần Tài không?
Nhà có thờ Thần Tài thì vẫn làm lễ vía như thường. Nhà không thờ Thần Tài thì không cần cúng vía.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy
