Văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương

Ý nghĩa

Ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, còn gọi là ngày Quốc giỗ. Theo truyền thuyết, Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra trăm người con; người con trưởng lên làm vua, xưng là Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang, truyền nối mười tám đời. Người Việt tôn các Vua Hùng là Quốc Tổ, tổ tiên chung của cả dân tộc, nên mới có câu “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng Ba”.

Lễ chính được tổ chức trang trọng tại Khu di tích Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh, tỉnh Phú Thọ, và ở nhiều đền thờ Vua Hùng khắp cả nước. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch cũng là ngày nghỉ lễ chính thức.

Bên cạnh lễ ở đền, nhiều gia đình ở xa đất Tổ dâng hương tại nhà, lòng hướng về Đền Hùng. Trong lời khấn, con cháu kính lạy Quốc Tổ Hùng Vương, Lạc Long Quân, Quốc Mẫu Âu Cơ và các bậc tiền nhân có công dựng nước, giữ nước, rồi mới đến thần linh trong nhà và tổ tiên dòng họ mình.

Thời điểm cúng

Lễ vào ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch. Tại Đền Hùng, lễ hội thường kéo dài nhiều ngày trước đó, lễ dâng hương chính diễn ra vào sáng mùng 10. Ở nhà, các gia đình thường dâng hương vào buổi sáng hoặc trước giờ trưa ngày mùng 10.

Cách sắm lễ

Lễ vật tiêu biểu là bánh chưng, bánh giầy. Tương truyền, thời Hùng Vương thứ sáu, hoàng tử Lang Liêu làm bánh chưng vuông tượng trưng cho đất, bánh giầy tròn tượng trưng cho trời, dâng lên vua cha và được truyền ngôi. Từ đó hai thứ bánh này gắn với lòng biết ơn trời đất, tổ tiên.

Mâm lễ tại nhà gồm: hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nước sạch, bánh chưng, bánh giầy; có nhà thêm xôi, gà luộc hoặc mâm cỗ chay. Lễ đặt trên ban thờ gia tiên hoặc một chiếc bàn sạch kê nơi trang nghiêm trong nhà. Lễ Giỗ Tổ không nặng về vàng mã, nhiều nhà chỉ dâng hương hoa, bánh, quả.

Nếu đi lễ ở Đền Hùng hoặc đền thờ Vua Hùng ở địa phương, bạn nên sắm lễ gọn: hương, hoa, quả, bánh chưng, bánh giầy. Nhiều đền đề nghị khách không đốt vàng mã, không đặt tiền lẻ tùy tiện lên ban thờ; hãy làm theo hướng dẫn tại chỗ.

Các bước hành lễ

1. Lau dọn ban thờ, chuẩn bị lễ vật từ hôm trước hoặc sáng sớm ngày mùng 10.
2. Bày bánh chưng, bánh giầy, hoa, quả, trầu cau, rượu, nước lên ban thờ hoặc bàn lễ đặt nơi trang nghiêm.
3. Thắp hương (thường 1 hoặc 3 nén), đứng ngay ngắn, vái ba vái.
4. Đọc bài khấn chậm rãi, rõ lời.
5. Chờ hết tuần hương, vái tạ rồi hạ lễ, cả nhà cùng thụ lộc.
6. Xếp hàng theo hướng dẫn nếu dâng hương ở đền, đặt lễ đúng nơi quy định, khấn ngắn gọn để nhường chỗ người sau.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy Đức Quốc Tổ Hùng Vương, các đời Vua Hùng đã có công dựng nước.

Con kính lạy Đức Lạc Long Quân, Đức Quốc Mẫu Âu Cơ.

Con kính lạy chư vị Tiên linh, các bậc tiền nhân có công dựng nước và giữ nước.

Con kính lạy ngài Bản gia Thổ địa Long Mạch Tôn thần, ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.

Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, tổ tiên nội ngoại họ (dòng họ) cùng toàn thể hương linh gia tiên.

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày mùng 10 tháng Ba năm (năm), ngày Giỗ Quốc Tổ Hùng Vương.

Con cháu Lạc Hồng nhớ về cội nguồn, tưởng niệm công đức các Vua Hùng dựng nước Văn Lang, mở mang bờ cõi, để lại non sông cho muôn đời con cháu.

Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, bánh chưng bánh giầy, trà quả phẩm vật, đốt nén hương thơm dâng lên trước án.

Chúng con kính mời Đức Quốc Tổ Hùng Vương, chư vị Tiên linh, chư vị Tôn thần cùng hương linh gia tiên giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin Quốc Tổ và chư vị Tôn thần phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, cho toàn gia chúng con bình an khang thái, con cháu hiếu thuận, vạn sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn Giỗ Tổ Hùng Vương

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Đức Quốc Tổ Hùng Vương, các đời Vua Hùng đã có công dựng nước.

Con kính lạy chư vị Tôn thần và hương linh gia tiên họ (dòng họ).

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày mùng 10 tháng Ba năm (năm), ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, tín chủ con thành tâm dâng nén hương thơm, bánh chưng bánh giầy, hoa quả lễ vật, tưởng nhớ công đức dựng nước của Quốc Tổ.

Cúi xin Quốc Tổ chứng giám lòng thành, phù hộ cho quốc thái dân an, gia đạo bình an, mọi sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Giỗ Tổ là lễ trang trọng của cả dân tộc; khi dâng hương nên ăn mặc chỉnh tề, kín đáo, nhiều người chọn áo dài hoặc áo sơ mi. Đọc khấn chậm, rõ, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được.

Nếu khấn tại đền, bạn bỏ dòng kính lạy thần linh trong nhà (Thổ địa, Táo quân) và dòng kính lạy gia tiên, nói rõ con cháu về đền dâng hương. Ngày chính hội ở Đền Hùng rất đông: nên đi sớm, giữ đồ đạc cẩn thận, không chen lấn, không xả rác, không bẻ cành hái lá trong khu di tích.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Giỗ Tổ Hùng Vương có cúng ở nhà được không?

Được. Nhiều gia đình không về được đất Tổ vẫn dâng hương tại nhà vào ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, bày lễ trên ban thờ gia tiên hoặc bàn lễ đặt nơi trang nghiêm.

Mâm cúng Giỗ Tổ Hùng Vương gồm những gì?

Thường có bánh chưng, bánh giầy, hương, hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nước; tùy nhà thêm xôi, gà luộc hoặc mâm cỗ chay.

Vì sao lễ Giỗ Tổ hay có bánh chưng bánh giầy?

Hai thứ bánh gắn với tích Lang Liêu thời Hùng Vương thứ sáu: bánh chưng vuông tượng trưng cho đất, bánh giầy tròn tượng trưng cho trời, tỏ lòng biết ơn trời đất và tổ tiên.

Cúng Giỗ Tổ vào giờ nào?

Thường vào buổi sáng hoặc trước giờ trưa ngày mùng 10 tháng Ba âm lịch, sau khi đã lau dọn ban thờ, bày lễ tươm tất.