Văn khấn Tết Đoan Ngọ

Ý nghĩa

Tết Đoan Ngọ là ngày mùng 5 tháng Năm âm lịch. “Đoan” nghĩa là mở đầu, “Ngọ” là giờ Ngọ, khoảng giữa trưa. Ngày này nằm giữa năm, đúng lúc trời chuyển sang hè nóng nực. Dân gian quen gọi là Tết giết sâu bọ hay Tết diệt sâu bọ, vì đây là mùa sâu bọ sinh sôi phá hại mùa màng, cũng là lúc người ta dễ đau ốm.

Người Trung Hoa gắn ngày này với tích Khuất Nguyên, còn với người Việt, Tết Đoan Ngọ gắn chặt với nghề nông. Sáng sớm mùng 5, cả nhà ăn rượu nếp và hoa quả chua như mận, dưa hấu, vải để “giết sâu bọ”, theo quan niệm dân gian là diệt giun sán, sâu bọ trong người. Đến trưa, người đứng khấn dâng lễ lên thần linh và gia tiên, mời ông bà hưởng hương vị đầu mùa.

Nhiều nơi còn giữ tục hái lá thuốc vào giờ Ngọ như ngải cứu, lá mùi, lá sả, ích mẫu, đem phơi khô để nấu nước uống, nước xông dần; nhuộm móng tay, đeo chỉ ngũ sắc cho trẻ nhỏ; treo bó ngải cứu, xương bồ trước cửa. Người xưa tin rằng cây cỏ hái vào giờ Ngọ ngày này tốt hơn ngày thường. Đó là những nét văn hóa dân gian gắn với sức khỏe và mùa vụ.

Thời điểm cúng

Theo nếp cũ, lễ cúng Tết Đoan Ngọ làm vào giờ Ngọ ngày mùng 5 tháng Năm âm lịch, tức khoảng 11 giờ đến 13 giờ trưa. Nhiều nhà bận đi làm, đi học thì cúng từ buổi sáng. Còn việc ăn “giết sâu bọ” thường làm ngay khi vừa ngủ dậy, trước bữa sáng.

Cách sắm lễ

Lễ vật đặc trưng là rượu nếp (cơm rượu nếp cái, có nơi làm bằng nếp cẩm) và hoa quả mùa hè: mận, vải, dưa hấu, xoài, chuối, đào, dứa. Miền Bắc thường có thêm bánh tro (bánh gio); miền Trung, miền Nam hay có bánh ú tro, chè, có nơi thêm trứng vịt luộc.

Mâm lễ gồm: hương, hoa tươi, trầu cau, rượu, nước sạch, một đĩa rượu nếp, đĩa quả, đĩa bánh. Có nhà làm thêm mâm cơm mặn dâng gia tiên; nhiều nơi ở miền Bắc có món thịt vịt trong ngày này. Nếu nhà có ban thần linh riêng thì đặt một phần lễ ở ban thần linh, phần còn lại ở ban gia tiên. Vàng mã không bắt buộc, nếu dùng thì vừa phải.

Các bước hành lễ

1. Cho cả nhà ăn vài thìa rượu nếp, ít quả chua ngay khi ngủ dậy để “giết sâu bọ”; phần dâng cúng để riêng, không ăn trước.
2. Lau dọn ban thờ, bày rượu nếp, hoa quả, bánh tro, hương hoa, trầu cau, rượu nước.
3. Thắp hương vào giờ Ngọ (hoặc buổi sáng nếu bận), thường 1 hoặc 3 nén, vái ba vái.
4. Đọc bài khấn thần linh và gia tiên.
5. Chờ hết tuần hương, vái tạ, hóa vàng nếu có.
6. Hạ lễ, cả nhà cùng thụ lộc.

Bài khấn đầy đủ

Văn khấn Tết Đoan Ngọ

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.

Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày mùng 5 tháng Năm năm (năm), nhân tiết Đoan Ngọ.

Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, rượu nếp hoa quả đầu mùa, kim ngân trà quả và các thứ cúng dâng, bày lên trước án, trước linh vị gia tiên họ (dòng họ).

Chúng con kính mời chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Kính mời các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội và toàn thể hương linh gia tiên đồng lai hâm hưởng.

Tín chủ lại mời các vị vong linh y thảo phụ mộc phảng phất ở đất này, nhân tiết Đoan Ngọ cũng tới hâm hưởng.

Cúi xin chư vị Tôn thần và tổ tiên phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con mạnh khỏe bình an qua mùa nắng nóng, mùa màng tươi tốt, gia đạo hưng long, vạn sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Bài khấn ngắn gọn

Văn khấn Tết Đoan Ngọ

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần cùng các ngài Thần linh cai quản trong nhà.

Con kính lạy tổ tiên nội ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên họ (dòng họ).

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Hôm nay là ngày mùng 5 tháng Năm năm (năm), nhân tiết Đoan Ngọ, tín chủ con thành tâm dâng rượu nếp, hoa quả đầu mùa, hương hoa trà quả lên trước án.

Kính mời chư vị Tôn thần và hương linh gia tiên về chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho toàn gia mạnh khỏe bình an, mọi sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Chép bài khấn In bài khấn

Lưu ý

Hoa quả dâng cúng chọn quả chín, tươi, rửa sạch; rượu nếp và bánh tro dùng loại còn mới. Trời hè nóng, lễ vật để lâu dễ hỏng, nên hạ lễ sau khi hết tuần hương. Khi hành lễ ăn mặc chỉnh tề, đọc khấn rõ, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được.

Rượu nếp có men rượu: trẻ nhỏ chỉ nên ăn một hai thìa, người không uống được rượu thì ăn ít. Nếu hái lá thuốc, chọn đúng loại cây quen biết, rửa sạch, phơi khô; người đang có bệnh nên hỏi thầy thuốc trước khi dùng. Hóa vàng (nếu có) ở nơi thoáng, xa đồ dễ cháy.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Tết Đoan Ngọ cúng giờ nào?

Theo nếp cũ, cúng vào giờ Ngọ, khoảng 11 giờ đến 13 giờ trưa ngày mùng 5 tháng Năm âm lịch. Nhiều nhà bận việc thì cúng từ buổi sáng.

Vì sao gọi là Tết giết sâu bọ?

Đây là mùa sâu bọ sinh sôi, người dễ ốm. Dân gian có tục sáng sớm ăn rượu nếp, hoa quả chua với quan niệm diệt sâu bọ trong người, nên gọi là Tết giết sâu bọ.

Mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?

Thường có rượu nếp, hoa quả mùa hè như mận, vải, dưa hấu, bánh tro hoặc bánh ú, cùng hương, hoa, trầu cau, rượu, nước. Tùy nhà thêm mâm cơm mặn.

Ăn giết sâu bọ trước hay sau khi cúng?

Nhiều nhà cho cả nhà ăn ngay khi ngủ dậy, trước bữa sáng; phần dâng cúng để riêng, cúng xong mới hạ lễ thụ lộc.

Tết Đoan Ngọ có cần vàng mã không?

Không bắt buộc. Lễ này chủ yếu là rượu nếp, hoa quả; nhà nào quen dùng vàng mã thì dâng một ít và hóa gọn.