Ý nghĩa
Rằm tháng Bảy âm lịch là một trong những ngày lễ lớn nhất trong năm của người Việt. Theo nhà Phật, đây là mùa Vu Lan báo hiếu. Tương truyền, ngài Mục Kiền Liên, một đệ tử lớn của Đức Phật, thấy mẹ bị đọa làm ngạ quỷ (quỷ đói), bèn cầu Phật chỉ cách cứu. Phật dạy vào ngày rằm tháng Bảy, khi chư tăng mãn ba tháng an cư, hãy sắm lễ cúng dường chư tăng mười phương; nhờ công đức ấy, mẹ ngài được thoát khổ.
Theo dân gian, rằm tháng Bảy còn là Tết Trung Nguyên, ngày xá tội vong nhân: người xưa quan niệm hôm ấy các vong linh được tha về dương thế. Vì vậy trong dịp này, các gia đình vừa dâng lễ gia tiên trong nhà, vừa sắm lễ cúng chúng sinh ngoài trời cho những vong linh không nơi nương tựa. Ở chùa, mùa Vu Lan có lễ cài hoa hồng lên áo: người còn mẹ cài hoa đỏ, người mất mẹ cài hoa trắng.
Theo nếp phổ biến, thứ tự cúng là: lễ Phật trước (nếu nhà có ban Phật), rồi đến thần linh, gia tiên, cuối cùng mới cúng chúng sinh ngoài trời. Bài khấn dưới đây dùng cho ban thần linh và ban gia tiên trong nhà. Nếu bạn cúng cô hồn ngoài trời thì dùng bài Văn khấn cúng chúng sinh (cô hồn).
Thời điểm cúng
Lễ gia tiên có thể làm đúng ngày Rằm tháng Bảy, nhưng nhiều nhà cúng sớm hơn, trong khoảng từ mùng 2 đến ngày 14 tháng Bảy âm lịch, để con cháu ở xa kịp về. Theo quan niệm dân gian, nên cúng xong trước hoặc trong ngày rằm, không để qua rằm. Lễ gia tiên thường làm vào buổi sáng hoặc trưa; lễ cúng chúng sinh để đến chiều tối.
Cách sắm lễ
Ban Phật (nếu có): lễ chay gồm hương, hoa tươi, quả chín, oản, xôi chè hoặc mâm cỗ chay, nước trong; không đặt đồ mặn, không đặt vàng mã.
Ban thần linh và gia tiên: hương, hoa, mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, nước, cùng mâm cỗ chay hoặc mặn tùy nhà. Mâm mặn miền Bắc thường có xôi, gà luộc, canh măng hoặc canh miến, giò chả, nem, món xào; các vùng khác bày theo món quen của gia đình. Mùa Vu Lan, nhiều nhà chọn mâm cỗ chay.
Rằm tháng Bảy có tục đốt vàng mã, quần áo giấy dâng người đã khuất. Đây là tục dân gian, nên dùng vừa phải, hóa gọn, an toàn. Lễ cúng chúng sinh chuẩn bị riêng, bày ngoài trời, không đặt chung với lễ gia tiên.
Các bước hành lễ
- Lau dọn ban thờ Phật (nếu có), ban thần linh, ban gia tiên từ hôm trước.
- Dâng lễ chay lên ban Phật, thắp hương khấn Phật trước, theo bài Văn khấn ban Tam Bảo (lễ Phật tại gia).
- Bày lễ ban thần linh và mâm cỗ ban gia tiên, thắp hương (thường 1 hoặc 3 nén), vái ba vái, đọc bài khấn dưới đây.
- Chờ hết tuần hương, vái tạ, hóa vàng mã ở nơi an toàn.
- Hạ lễ, cả nhà cùng thụ lộc.
- Bày lễ cúng chúng sinh ngoài trời hoặc trước cửa vào chiều tối, khấn theo bài riêng.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn rằm tháng Bảy (Vu Lan)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày Rằm tháng Bảy năm (năm), nhân tiết Trung Nguyên, Vu Lan thắng hội.
Âm dương đôi đường, chúng con nhớ đến tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã sinh thành dưỡng dục, gây dựng cơ nghiệp, xây nền phúc đức để lại cho con cháu ngày nay.
Chúng con không biết lấy gì báo đáp, nên cùng toàn thể gia quyến thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm dâng lên trước án.
Chúng con kính mời chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Kính mời các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội, nội ngoại tổ tiên họ (dòng họ) cùng toàn thể hương linh gia tiên về đây chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin tổ tiên và chư vị Tôn thần phù hộ độ trì cho con cháu được mạnh khỏe, an khang thịnh vượng, gia đạo hưng long, trên thuận dưới hòa, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn rằm tháng Bảy (Vu Lan)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần cùng các ngài Thần linh cai quản trong nhà.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ (dòng họ) cùng toàn thể hương linh gia tiên.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày Rằm tháng Bảy năm (năm), mùa Vu Lan báo hiếu, tín chủ con thành tâm dâng hương hoa lễ vật, tưởng nhớ công ơn sinh thành của tổ tiên, ông bà, cha mẹ.
Kính mời chư vị Tôn thần và hương linh gia tiên về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ con cháu mạnh khỏe bình an, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Đồ lễ ban Phật và ban gia tiên để riêng, không để đồ mặn lên ban Phật. Nếu cúng sớm trước rằm, khi khấn bạn đọc đúng ngày âm lịch hôm cúng, ví dụ “ngày 14 tháng Bảy”. Ăn mặc chỉnh tề, đọc khấn chậm, rõ, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được.
Tháng Bảy vàng mã đốt nhiều, dễ cháy nổ: hóa trong lư hoặc chậu kim loại, nơi thoáng, xa dây điện, rèm cửa, xe máy; đứng trông đến khi tàn hẳn. Theo quan niệm dân gian, tháng Bảy là “tháng cô hồn”, nhiều người kiêng khởi sự việc lớn; đây là tục kiêng riêng của mỗi nhà, không phải điều bắt buộc.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Bài tụng kèm theo
Các bài tụng thường dùng trong nhà cho lễ này. Mỗi chùa có thể đọc khác nhau vài chữ, nhà theo chùa nào thì đọc theo nghi thức chùa ấy.
Bát Nhã Tâm Kinh
Bài kinh ngắn và được tụng nhiều nhất trong nhà Phật. Ý chính: mọi thứ đều đổi thay, không có gì đứng yên mãi, hiểu được thế thì lòng bớt bám víu, bớt khổ. Nhà có lễ Phật hay cúng người đã khuất thường tụng bài này trước hoặc sau khi khấn.
Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhứt thiết khổ ách.
Xá Lợi Tử, sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ tưởng hành thức diệc phục như thị.
Xá Lợi Tử, thị chư pháp không tướng, bất sanh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm.
Thị cố không trung vô sắc, vô thọ tưởng hành thức. Vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, vô sắc thanh hương vị xúc pháp, vô nhãn giới nãi chí vô ý thức giới.
Vô vô minh, diệc vô vô minh tận, nãi chí vô lão tử, diệc vô lão tử tận. Vô khổ, tập, diệt, đạo.
Vô trí diệc vô đắc, dĩ vô sở đắc cố.
Bồ đề tát đõa y Bát nhã Ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết bàn.
Tam thế chư Phật, y Bát nhã Ba la mật đa cố, đắc A nậu đa la Tam miệu Tam bồ đề.
Cố tri Bát nhã Ba la mật đa, thị đại thần chú, thị đại minh chú, thị vô thượng chú, thị vô đẳng đẳng chú, năng trừ nhất thiết khổ, chân thật bất hư.
Cố thuyết Bát nhã Ba la mật đa chú, tức thuyết chú viết:
Yết đế yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, bồ đề tát bà ha.
Câu chú cuối cùng thường đọc ba lần.
Chú Vãng Sanh
Bài chú ngắn, thường tụng khi cúng người đã khuất hay cúng cô hồn, cầu cho người đi được về nơi an lành.
Nam mô a di đa bà dạ, đa tha già đa dạ, đa điệt dạ tha, a di rị đô bà tỳ, a di rị đa tất đam bà tỳ, a di rị đa tỳ ca lan đế, a di rị đa tỳ ca lan đa, già di nị, già già na, chỉ đa ca lệ, ta bà ha.
Thường đọc ba lần.
Kệ hồi hướng
Bài kệ đọc sau cùng: dâng phần phước lành của buổi tụng niệm cho mọi người, mọi loài, không giữ riêng cho mình.
Nguyện dĩ thử công đức,
Phổ cập ư nhất thiết,
Ngã đẳng dữ chúng sanh,
Giai cộng thành Phật đạo.
Nhiều nhà đọc bằng lời Việt: Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sanh, đều trọn thành Phật đạo.
Câu hỏi thường gặp
Cúng rằm tháng Bảy vào ngày nào?
Có thể cúng đúng ngày Rằm tháng Bảy âm lịch, hoặc sớm hơn trong khoảng từ mùng 2 đến ngày 14. Theo quan niệm dân gian, nên cúng xong trong hoặc trước ngày rằm.
Cúng gia tiên rằm tháng Bảy và cúng chúng sinh khác nhau thế nào?
Cúng gia tiên làm trên ban thờ trong nhà, mời tổ tiên, ông bà. Cúng chúng sinh dành cho các vong linh không nơi nương tựa, bày ngoài trời hoặc trước cửa vào chiều tối, có bài khấn riêng.
Rằm tháng Bảy cúng Phật, thần linh, gia tiên theo thứ tự nào?
Theo nếp phổ biến: lễ Phật trước (nếu có ban Phật), rồi thần linh, gia tiên, cuối cùng cúng chúng sinh ngoài trời.
Mâm cúng rằm tháng Bảy nên chay hay mặn?
Ban Phật chỉ dâng lễ chay. Ban gia tiên chay hay mặn đều được; mùa Vu Lan nhiều nhà chọn mâm chay.
Có bắt buộc đốt quần áo giấy không?
Không bắt buộc. Đây là tục dân gian; nhà nào giữ nếp thì dùng vừa phải và hóa ở nơi an toàn.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy