Văn khấn Tết Hàn thực

Ý nghĩa

Tết Hàn thực rơi vào ngày mùng 3 tháng Ba âm lịch. Khi du nhập vào nước ta, ngày này đã được người Việt tiếp nhận theo một tinh thần rất riêng: không còn giữ tục kiêng lửa, ăn đồ nguội như nơi khởi nguồn, mà trở thành dịp con cháu làm bánh trôi bánh chay dâng lên ban thờ, tưởng nhớ tổ tiên và cội nguồn. Vì thế nhiều nơi còn gọi thân thương là Tết bánh trôi bánh chay.

Hai thức bánh giản dị làm từ bột nếp trắng ngần, viên tròn đầy đặn, gói ghém sự khéo léo và tấm lòng của người trong nhà. Mâm bánh dâng lên trước hết là để bày tỏ lòng biết ơn với ông bà tổ tiên, sau là nhắc con cháu nhớ về gốc gác, giữ nếp uống nước nhớ nguồn mà cha ông truyền lại.

Ngày Hàn thực còn là dịp ấm cúng để cả nhà quây quần bên nhau nặn bánh. Bà dạy cháu, mẹ chỉ con cách vê bột, luộc bánh sao cho vừa chín tới; những khoảnh khắc mộc mạc ấy chính là cách một nếp nhà được trao truyền từ đời này sang đời khác, tự nhiên mà bền chặt.

Thời điểm cúng

Lễ cúng Hàn thực thường được làm vào buổi sáng ngày mùng 3 tháng Ba âm lịch, khi mâm bánh trôi bánh chay vừa nặn xong còn tươm tất. Tùy nếp mỗi nhà và công việc, có gia đình cúng vào giữa buổi hay đầu giờ chiều cũng được, cốt ở sự chỉnh tề và lòng thành.

Cách sắm lễ

Mâm lễ Hàn thực lấy bánh trôi, bánh chay làm trọng tâm, thường bày thành đĩa hoặc bát cho tròn số, kèm hương, hoa tươi, trầu cau, đĩa quả và chén nước sạch. Nhiều gia đình chuộng bánh tự tay làm hơn bánh mua sẵn, bởi chính công sức và sự tỉ mỉ ấy đã là một phần của tấm lòng dâng lên tổ tiên.

Cũng như mọi lễ trong nhà, sự sạch sẽ, tươm tất và thành kính quan trọng hơn mâm cao cỗ đầy. Trước khi hành lễ nên lau dọn ban thờ, thay nước, chọn hoa tươi quả lành và bày biện gọn gàng để tỏ lòng trân trọng.

Bài khấn

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Bản gia Thổ Công, Thổ Địa, Táo Quân cùng chư vị Tôn thần cai quản trong nhà.

Con kính lạy tổ tiên nội ngoại, chư vị hương linh dòng họ.

Tín chủ con là [họ tên], ngụ tại [địa chỉ].

Hôm nay là ngày mùng 3 tháng 3 năm [năm] âm lịch, tiết Hàn thực.

Tín chủ con thành tâm sắm sửa hương hoa, bánh trôi bánh chay cùng lễ vật, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính mời gia tiên tiền tổ cùng chư vị Tôn thần giáng lâm chứng giám, thụ hưởng lễ vật.

Cúi xin tổ tiên và chư vị Tôn thần thương xót con cháu, phù hộ độ trì cho toàn gia được mạnh khỏe, trên dưới thuận hòa, gia đạo bình an, mọi sự tốt lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Lưu ý

Bánh trôi bánh chay nên chọn loại còn mới, sạch sẽ; nếu tự làm thì giữ gìn bếp núc gọn gàng. Khi hành lễ ăn mặc chỉnh tề, đọc khấn chậm rãi và thành tâm.

Nội dung trên tham khảo theo phong tục dân gian, mang tính tùy tâm; có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Tết Hàn thực có phải kiêng lửa, ăn đồ nguội không?

Ở nước ta ngày này đã được tiếp nhận theo tinh thần riêng, chủ yếu là làm bánh trôi bánh chay dâng tổ tiên, không còn giữ tục kiêng lửa như nơi khởi nguồn.

Không tự làm bánh được thì mua ngoài có sao không?

Không sao. Bánh tự làm quý ở công sức, còn bánh mua sẵn vẫn trọn lễ; phong tục coi trọng lòng thành hơn cả.