Ý nghĩa
Tết Trùng Cửu là ngày mùng 9 tháng Chín âm lịch. “Trùng Cửu” nghĩa là hai số chín trùng nhau. Người xưa coi số chín là số dương lớn nhất, hai số dương gặp nhau nên ngày này còn gọi là Tết Trùng Dương. Trong chữ Hán, “cửu” là chín đọc giống “cửu” là lâu dài, nên ngày này gắn với mong ước sống lâu, bền bỉ.
Tục này có gốc từ Trung Hoa. Tương truyền xưa có người tên Hoàn Cảnh được thầy dặn: ngày mùng 9 tháng Chín, cả nhà mang túi đựng lá thù du lên núi cao, uống rượu hoa cúc thì tránh được tai ương. Chiều về, thấy gà chó trong nhà chết hết. Từ đó thành tục lên cao, cài thù du, uống rượu cúc, ngắm hoa cúc vào ngày này.
Ở nước ta, Tết Trùng Cửu xưa được nhiều gia đình, nhất là các nhà nho, giữ nếp; nay không còn phổ biến như trước. Những nhà còn giữ nếp thường dâng hương thần linh, gia tiên, bày hoa cúc trên ban thờ, con cháu sum họp thăm hỏi ông bà, cha mẹ, chúc các cụ mạnh khỏe sống lâu.
Thời điểm cúng
Lễ vào ngày mùng 9 tháng Chín âm lịch. Nhà nào giữ nếp thường dâng hương vào buổi sáng; bận việc thì cúng buổi trưa hoặc buổi chiều trong ngày. Lễ này không phải lễ lớn như rằm hay mùng một, nên nhiều nhà chỉ thắp hương đơn giản.
Cách sắm lễ
Lễ vật mang sắc thu: hoa cúc (thường là cúc vàng), hương, trầu cau, rượu, nước hoặc trà, đĩa quả thu như hồng, na, bưởi, cam, cùng bánh trái, xôi. Có nhà dâng chén rượu hoa cúc, theo tích uống rượu cúc ngày Trùng Cửu.
Tùy điều kiện, nhà nào muốn làm cỗ thì thêm mâm cơm chay hoặc mặn dâng gia tiên. Nhà có ban thần linh riêng thì đặt một phần hương hoa, quả, trầu cau, rượu nước ở ban thần linh. Vàng mã không bắt buộc, nếu dùng thì vừa phải.
Các bước hành lễ
- Lau dọn ban thờ, thay nước, cắm hoa cúc.
- Bày quả, bánh, trầu cau, rượu, trà lên ban thần linh và ban gia tiên.
- Thắp hương (thường 1 hoặc 3 nén), vái ba vái, đọc bài khấn.
- Chờ hết tuần hương, vái tạ, hóa vàng nếu có.
- Hạ lễ, con cháu cùng thụ lộc, mời ông bà, cha mẹ dùng trước.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn Tết Trùng Cửu
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Con kính lạy ngài Bản xứ Thổ địa, Phúc đức chính thần.
Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội họ nội họ ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày mùng 9 tháng Chín năm (năm), nhân tiết Trùng Cửu.
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, hoa cúc rượu thơm, kim ngân trà quả và các thứ cúng dâng, bày lên trước án, trước linh vị gia tiên họ (dòng họ).
Chúng con kính mời chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Kính mời các cụ Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá thúc Đệ huynh, Cô di Tỷ muội và toàn thể hương linh gia tiên đồng lai hâm hưởng.
Tín chủ lại mời các vị vong linh y thảo phụ mộc phảng phất ở đất này, nhân tiết Trùng Cửu cũng tới hâm hưởng.
Cúi xin tổ tiên và chư vị Tôn thần phù hộ độ trì cho ông bà cha mẹ được mạnh khỏe sống lâu, toàn gia chúng con bình an khang thái, trên thuận dưới hòa, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn Tết Trùng Cửu
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần cùng các ngài Thần linh cai quản trong nhà.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại cùng toàn thể hương linh gia tiên họ (dòng họ).
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày mùng 9 tháng Chín năm (năm), nhân tiết Trùng Cửu, tín chủ con thành tâm dâng hương hoa, hoa cúc, trà quả lên trước án.
Kính mời chư vị Tôn thần và hương linh gia tiên về chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho ông bà cha mẹ mạnh khỏe sống lâu, toàn gia bình an.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Hoa cúc chọn bông tươi, cắm bình sạch, thay nước hằng ngày để hoa lâu tàn. Khi hành lễ ăn mặc chỉnh tề, đọc khấn rõ, vừa đủ nghe; khấn thầm cũng được.
Rượu hoa cúc chỉ dâng một chén nhỏ; người lớn tuổi, người có bệnh nên uống ít hoặc không uống. Hóa vàng (nếu có) ở nơi thoáng, xa đồ dễ cháy. Nhà có người già thì đây là dịp để con cháu về thăm hỏi, chăm sóc, theo nếp xưa của ngày này.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Tết Trùng Cửu là ngày nào?
Là ngày mùng 9 tháng Chín âm lịch, khi hai số chín trùng nhau, còn gọi là Tết Trùng Dương.
Vì sao Tết Trùng Cửu hay có hoa cúc?
Tháng Chín là mùa hoa cúc nở. Theo tích xưa, ngày này người ta lên cao, uống rượu hoa cúc, ngắm cúc, nên hoa cúc thành lễ vật quen thuộc.
Nhà không giữ nếp cúng Tết Trùng Cửu có sao không?
Không sao. Ngày nay lễ này không còn phổ biến như xưa; nhà nào giữ nếp thì thắp hương, nhà nào không giữ cũng được.
Mâm cúng Tết Trùng Cửu gồm những gì?
Hoa cúc, hương, trầu cau, rượu, trà, quả thu như hồng, na, bưởi, cùng bánh trái hoặc xôi; tùy nhà thêm mâm cơm.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy