Ý nghĩa
Đi lễ chùa đầu năm là nếp lâu đời của người Việt. Những ngày đầu xuân, người ta đến chùa dâng hương lễ Phật, kính lễ Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), cầu cho bản thân và gia đình một năm bình an, sức khỏe, mọi việc hanh thông, và cầu cho hương linh gia tiên được siêu thoát. Đây cũng là dịp du xuân, vãn cảnh chùa trong những ngày đầu năm.
Chùa ở miền Bắc thường theo lối “tiền Phật hậu Thánh”, nghĩa là phía trước thờ Phật, phía sau hoặc hai bên thờ Thánh, Mẫu. Ngoài chính điện còn có ban Đức Ông, ban Đức Thánh Hiền, điện Mẫu và nhà Tổ thờ các vị sư tổ của chùa. Vì vậy đi lễ chùa có thứ tự: vào ban Đức Ông trước, lên chính điện lễ Tam Bảo, rồi đến ban Đức Thánh Hiền, ban Mẫu và nhà Tổ.
Bài này dùng khi đi lễ chùa dịp đầu năm, khấn trước ban Tam Bảo ở chính điện, có lời cầu an năm mới. Nếu bạn đi lễ chùa ngày thường thì dùng bài Văn khấn lễ chùa (ban Tam Bảo); nếu bạn lễ Phật ở ban thờ trong nhà thì dùng bài Văn khấn ban Tam Bảo (lễ Phật tại gia). Các ban khác trong chùa có bài riêng: Văn khấn Đức Ông, Văn khấn Đức Thánh Hiền, Văn khấn ban Mẫu (Tam Tòa Thánh Mẫu).
Thời điểm cúng
Người Việt đi lễ chùa đầu năm từ đêm giao thừa, sáng mùng 1 cho đến hết tháng Giêng, đông nhất là những ngày Tết và ngày rằm tháng Giêng. Có người đi ngay đêm giao thừa để xin lộc đầu năm, có người chọn ngày mùng 1 hoặc rằm tháng Giêng. Các chùa có hội lớn như chùa Hương mở hội kéo dài đến tháng Ba âm lịch.
Nên đi vào buổi sáng, khi chùa còn thanh tĩnh. Nhiều chùa có khóa lễ cầu an đầu năm; nếu muốn dự, bạn hỏi nhà chùa trước để biết giờ.
Cách sắm lễ
Lễ dâng ở ban Phật (ban Tam Bảo) là lễ chay: hương, hoa tươi (hoa sen, hoa huệ, hoa ngọc lan, hoa cúc), quả tươi, oản, xôi chè, bánh kẹo chay, nước sạch. Không dâng lễ mặn, rượu thịt, và không dâng vàng mã ở ban Phật.
Ban Đức Ông, ban Đức Thánh Hiền cũng thường dâng lễ chay như ban Phật. Ban Mẫu có nơi dâng thêm trầu cau, rượu, lễ mặn và vàng mã theo nếp thờ Mẫu; nhiều chùa ngày nay đã hạn chế vàng mã, bạn nên theo quy định của từng chùa. Lễ vật nhiều hay ít tùy sức, một nén hương, một đĩa hoa quả cũng đủ lễ.
Chia lễ thành từng phần cho từng ban, đặt ở mâm hoặc bàn đặt lễ nhà chùa bố trí, không tự tiện đặt lên bệ tượng. Tiền công đức bỏ vào hòm công đức.
Các bước hành lễ
- Sửa soạn trang phục kín đáo, chỉnh tề; chia lễ vật thành từng phần cho từng ban.
- Đặt lễ và thắp hương ở ban Đức Ông trước, khấn xin phép được vào lễ Phật.
- Lên chính điện, đặt lễ ban Tam Bảo, thắp hương, vái 3 vái hoặc lạy 3 lạy, đọc bài khấn này.
- Đặt lễ, thắp hương, khấn lần lượt ở ban Đức Thánh Hiền, ban Mẫu (nếu chùa có), rồi đến nhà Tổ.
- Lễ tạ ở các ban trước khi ra về; hạ lễ hay để lại lễ cúng dường thì theo hướng dẫn của nhà chùa.
- Bỏ tiền công đức vào hòm, ra về nhẹ nhàng, giữ trật tự.
Bài khấn đầy đủ
Văn khấn đi lễ chùa đầu năm
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy mười phương chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng.
Con kính lạy Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni.
Con kính lạy Đức Phật A Di Đà giáo chủ cõi Tây phương Cực Lạc.
Con kính lạy Đức Quán Thế Âm Bồ Tát đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn.
Con kính lạy chư vị Hộ Pháp, Thiện thần, Thiên Long Bát bộ cùng chư vị Thánh chúng trong ngôi Tam Bảo.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), nhân tiết đầu xuân năm mới.
Tín chủ con thành tâm về chùa (tên chùa), kính dâng hương hoa, quả phẩm, oản chay, lễ mọn lòng thành, cúi xin chư Phật, chư vị Bồ Tát từ bi chứng minh.
Chúng con là kẻ phàm trần, lầm lỗi còn nhiều, nay nhân ngày đầu năm xin được sám hối những lỗi lầm đã qua, một lòng quy kính Tam Bảo.
Cúi xin chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng rủ lòng từ bi gia hộ cho con và toàn gia năm mới thân tâm an lạc, bình an mạnh khỏe.
Cho gia đạo yên vui, trên thuận dưới hòa, công việc hanh thông, học hành tấn tới, mọi sự tốt lành.
Con lại cúi xin cho hương linh gia tiên nội ngoại được nương nhờ ánh sáng Tam Bảo, sớm được siêu sinh tịnh độ.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước Phật đài kính lễ, cúi xin chư Phật từ bi chứng minh, gia hộ.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Bài khấn ngắn gọn
Văn khấn đi lễ chùa đầu năm
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy mười phương chư Phật, chư vị Bồ Tát, chư Hiền Thánh Tăng.
Tín chủ con là: (họ tên)
Ngụ tại: (địa chỉ)
Hôm nay là ngày (ngày) tháng (tháng) năm (năm), nhân dịp đầu xuân, tín chủ con về chùa (tên chùa) thành tâm dâng hương hoa, lễ chay, kính lễ Tam Bảo.
Cúi xin chư Phật từ bi gia hộ cho con và toàn gia năm mới thân tâm an lạc, bình an mạnh khỏe, mọi sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chư Phật từ bi chứng minh.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lưu ý
Trang phục đi chùa nên kín đáo, màu nhã; không mặc váy ngắn, áo hở vai. Trong chùa đi nhẹ nói khẽ, không chỉ trỏ tượng, không cài tiền lên tay tượng hay rải tiền lẻ khắp các ban; tiền công đức bỏ vào hòm. Không bẻ cành, hái lá trong chùa để lấy lộc.
Khấn trước ban Phật nên khấn nhỏ, đủ mình nghe hoặc khấn thầm, không đứng chắn lối người khác. Mỗi ban thường thắp 1 hoặc 3 nén hương, cắm vào bát hương hoặc lư hương theo chỉ dẫn của chùa; không đốt vàng mã ở ban Phật. Mùa lễ hội đông người, bạn nên giữ đồ đạc cẩn thận và để ý trẻ nhỏ.
Nội dung trên tham khảo theo phong tục cổ truyền, mang tính tùy tâm; lễ vật và lời khấn có thể khác đôi chút theo vùng miền và nếp riêng của mỗi gia đình.
Bài tụng kèm theo
Các bài tụng thường dùng trong nhà cho lễ này. Mỗi chùa có thể đọc khác nhau vài chữ, nhà theo chùa nào thì đọc theo nghi thức chùa ấy.
Bát Nhã Tâm Kinh
Bài kinh ngắn và được tụng nhiều nhất trong nhà Phật. Ý chính: mọi thứ đều đổi thay, không có gì đứng yên mãi, hiểu được thế thì lòng bớt bám víu, bớt khổ. Nhà có lễ Phật hay cúng người đã khuất thường tụng bài này trước hoặc sau khi khấn.
Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã Ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhứt thiết khổ ách.
Xá Lợi Tử, sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ tưởng hành thức diệc phục như thị.
Xá Lợi Tử, thị chư pháp không tướng, bất sanh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm.
Thị cố không trung vô sắc, vô thọ tưởng hành thức. Vô nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, vô sắc thanh hương vị xúc pháp, vô nhãn giới nãi chí vô ý thức giới.
Vô vô minh, diệc vô vô minh tận, nãi chí vô lão tử, diệc vô lão tử tận. Vô khổ, tập, diệt, đạo.
Vô trí diệc vô đắc, dĩ vô sở đắc cố.
Bồ đề tát đõa y Bát nhã Ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh Niết bàn.
Tam thế chư Phật, y Bát nhã Ba la mật đa cố, đắc A nậu đa la Tam miệu Tam bồ đề.
Cố tri Bát nhã Ba la mật đa, thị đại thần chú, thị đại minh chú, thị vô thượng chú, thị vô đẳng đẳng chú, năng trừ nhất thiết khổ, chân thật bất hư.
Cố thuyết Bát nhã Ba la mật đa chú, tức thuyết chú viết:
Yết đế yết đế, ba la yết đế, ba la tăng yết đế, bồ đề tát bà ha.
Câu chú cuối cùng thường đọc ba lần.
Chú Đại Bi
Bài chú gắn với Bồ Tát Quán Thế Âm, nói lên lòng thương rộng lớn. Chú là âm đọc giữ theo tiếng Phạn qua chữ Hán nên không dịch nghĩa từng chữ; người tụng chỉ cần đọc chậm, rõ, lòng yên.
Nam mô Đại Bi Hội Thượng Phật Bồ Tát (3 lần).
Thiên thủ thiên nhãn, vô ngại Đại Bi tâm đà la ni.
Nam mô hắc ra đát na đa ra dạ da.
Nam mô a rị da bà lô yết đế, thước bát ra da, bồ đề tát đỏa bà da, ma ha tát đỏa bà da, ma ha ca lô ni ca da.
Án tát bàn ra phạt duệ, số đát na đát tỏa. Nam mô tất kiết lật đỏa, y mông a rị da, bà lô kiết đế, thất Phật ra lăng đà bà.
Nam mô na ra cẩn trì hê rị, ma ha bàn đa sa mế, tát bà a tha đậu du bằng, a thệ dựng, tát bà tát đa, na ma bà già, ma phạt đạt đậu, đát điệt tha.
Án, a bà lô hê, lô ca đế, ca ra đế, di hê rị, ma ha bồ đề tát đỏa, tát bà tát bà, ma ra ma ra, ma hê ma hê, rị đà dựng, cu lô cu lô, kiết mông độ lô độ lô, phạt xà da đế, ma ha phạt xà da đế, đà ra đà ra, địa rị ni, thất Phật ra da, dá ra dá ra.
Mạ mạ phạt ma ra, mục đế lệ, y hê di hê, thất na thất na, a ra sâm Phật ra xá lợi, phạt sa phạt sâm, Phật ra xá da, hô lô hô lô, ma ra hô lô hô lô hê rị, ta ra ta ra, tất rị tất rị, tô rô tô rô, bồ đề dạ, bồ đề dạ, bồ đà dạ, bồ đà dạ, di đế rị dạ na ra cẩn trì địa rị sắc ni na, ba dạ ma na, ta bà ha.
Tất đà dạ, ta bà ha.
Ma ha tất đà dạ, ta bà ha.
Tất đà du nghệ, thất bàn ra dạ, ta bà ha.
Na ra cẩn trì, ta bà ha.
Ma ra na ra, ta bà ha.
Tất ra tăng a mục khê da, ta bà ha.
Ta bà ma ha, a tất đà dạ, ta bà ha.
Giả kiết ra a tất đà dạ, ta bà ha.
Ba đà ma yết tất đà dạ, ta bà ha.
Na ra cẩn trì bàn đà ra dạ, ta bà ha.
Ma bà lị thắng yết ra dạ, ta bà ha.
Nam mô hắc ra đát na, đa ra dạ da.
Nam mô a rị da, bà lô yết đế, thước bàng ra dạ, ta bà ha.
Án, tất điện đô, mạn đa ra, bạt đà dạ ta bà ha.
Câu mở đầu đọc ba lần. Nhà thường tụng trọn bài một lần, có nhà tụng ba lần.
Kệ hồi hướng
Bài kệ đọc sau cùng: dâng phần phước lành của buổi tụng niệm cho mọi người, mọi loài, không giữ riêng cho mình.
Nguyện dĩ thử công đức,
Phổ cập ư nhất thiết,
Ngã đẳng dữ chúng sanh,
Giai cộng thành Phật đạo.
Nhiều nhà đọc bằng lời Việt: Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sanh, đều trọn thành Phật đạo.
Câu hỏi thường gặp
Đi lễ chùa đầu năm lễ ban nào trước?
Theo nếp phổ biến ở chùa miền Bắc: ban Đức Ông trước, rồi chính điện Tam Bảo, sau đó ban Đức Thánh Hiền, ban Mẫu và nhà Tổ. Chùa bố trí khác thì theo hướng dẫn của nhà chùa.
Đi chùa đầu năm nên sắm lễ gì?
Ban Phật dâng lễ chay: hương, hoa tươi, quả, oản, xôi chè. Không mang lễ mặn, rượu thịt, vàng mã lên ban Phật.
Bài này khác bài Văn khấn lễ chùa (ban Tam Bảo) thế nào?
Bài này dùng dịp đầu năm, có lời cầu an năm mới cho cả gia đình. Đi lễ chùa ngày thường trong năm thì dùng bài Văn khấn lễ chùa (ban Tam Bảo).
Khấn ở chùa đọc to hay thầm?
Nên khấn nhỏ hoặc khấn thầm, đủ mình nghe, để không làm phiền người đang lễ bên cạnh.
Đi lễ chùa đầu năm vào ngày nào?
Từ đêm giao thừa đến hết tháng Giêng đều được, đông nhất là mùng 1 và rằm tháng Giêng. Nên đi buổi sáng khi chùa còn thanh tĩnh.
Biên soạn: Ban biên soạn 1Vong
Ứng vào việc của bạn
Ngày giờ cúng hợp tuổi chủ nhà
Chọn ngày định cúng để biết giờ đẹp, ngày ấy hợp hay xung tuổi chủ nhà, và có bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ, ngày âm lịch.
- Giờ hoàng đạo của đúng ngày bạn định cúng
- Ngày ấy hợp hay xung với tuổi chủ nhà
- Bài khấn điền sẵn tên, địa chỉ và ngày âm lịch
- Hướng tốt để đặt mâm trong ngày ấy
Tết
Chuẩn bị cho Tết Đinh Mùi
Mùng Một Tết năm Đinh Mùi rơi vào ngày 6/2/2027.