Lạc Thư

Là gì

Lạc Thư là đồ hình số cổ gồm chín số từ 1 đến 9, xếp thành lưới ba hàng: 4 9 2, 3 5 7, 8 1 6. Hàng, cột hay đường chéo nào cộng lại cũng ra 15. Tám ô xung quanh ứng với tám hướng và tám quái, ô giữa là số 5. Đây là nền của cung mệnh Bát Trạch và cửu tinh trong phong thủy.

Tra nhanh

Lưới số

4 9 2 / 3 5 7 / 8 1 6, phương Nam ở trên, mỗi hàng, cột, đường chéo cộng ra 15

Số 1

quái Khảm, hướng Bắc, sao Nhất Bạch

Số 2

quái Khôn, hướng Tây Nam, sao Nhị Hắc

Số 3

quái Chấn, hướng Đông, sao Tam Bích

Số 4

quái Tốn, hướng Đông Nam, sao Tứ Lục

Số 5

trung cung (ô giữa), sao Ngũ Hoàng

Số 6

quái Càn, hướng Tây Bắc, sao Lục Bạch

Số 7

quái Đoài, hướng Tây, sao Thất Xích

Số 8

quái Cấn, hướng Đông Bắc, sao Bát Bạch

Số 9

quái Ly, hướng Nam, sao Cửu Tử

Hình tượng và tên gọi

Lạc là sông Lạc, một nhánh sông chảy vào Hoàng Hà. Thư là chữ viết. Lạc Thư là văn tự hiện ra từ sông Lạc.

Tích truyện kể: thời vua Vũ trị thủy, có con rùa thần nổi lên trên sông Lạc. Trên mai rùa có các chấm xếp thành chín cụm, từ một chấm đến chín chấm. Đây là truyền thuyết, được kể lại để nói về gốc của cách xếp số.

Người xưa ghi số theo dáng con rùa, nên có câu nhớ: đội 9 đạp 1, trái 3 phải 7, 2 và 4 là vai, 6 và 8 là chân, 5 ở giữa. Đầu rùa đội số 9, đuôi đạp số 1. Hai vai là 4 và 2, hai chân là 8 và 6, số 5 nằm giữa lưng. Bản đồ cổ vẽ phương Nam ở trên, nên số 9 ở hướng Nam, số 1 ở hướng Bắc.

Tên chín sao đi theo chín số cũng là tên màu. Nhất Bạch là một trắng, Nhị Hắc là hai đen, Tam Bích là ba xanh biếc, Tứ Lục là bốn xanh lục, Ngũ Hoàng là năm vàng. Lục Bạch là sáu trắng, Thất Xích là bảy đỏ, Bát Bạch là tám trắng, Cửu Tử là chín tím.

Vì sao lại như vậy

Vì sao cộng ra 15: chín số từ 1 đến 9 cộng lại được 45. Chia đều cho ba hàng thì mỗi hàng 15. Lạc Thư là cách xếp để cả ba hàng, ba cột lẫn hai đường chéo cùng ra 15. Muốn vậy, số 5, số đứng giữa của dãy 1 đến 9, phải nằm ở ô giữa.

Vì sao hai ô đối nhau cộng ra 10: 1 đối 9, 2 đối 8, 3 đối 7, 4 đối 6, qua số 5 ở giữa. Mỗi đường thẳng đi qua tâm gồm một cặp cộng 10 và số 5, nên ra 15.

Vì sao số lẻ ở bốn phương chính: 1, 3, 7, 9 là số lẻ, tức số dương theo âm dương, nằm ở Bắc, Đông, Tây, Nam. Các số chẵn 2, 4, 6, 8, tức số âm, nằm ở bốn góc. Dương giữ bốn phương chính, âm đứng ở bốn góc.

Vì sao chín số gắn với tám quái: người xưa đặt Hậu thiên bát quái lên chín ô. Tám quái chiếm tám ô xung quanh, ô giữa là số 5, không có quái. Khảm là nước, đứng ở Bắc, số 1. Ly là lửa, đứng ở Nam, số 9. Chấn là sấm, ở Đông, số 3. Đoài là đầm, ở Tây, số 7. Bốn góc là Tốn 4, Khôn 2, Càn 6, Cấn 8.

Hợp và khắc

Mỗi ô Lạc Thư mang hành của quái đứng đó, theo ngũ hành. Số 1 Khảm thuộc Thủy, số 9 Ly thuộc Hỏa. Số 3 Chấn và số 4 Tốn thuộc Mộc. Số 6 Càn và số 7 Đoài thuộc Kim. Số 2 Khôn, số 8 Cấn và số 5 ở giữa thuộc Thổ.

Tám ô xung quanh chia làm hai nhóm. Bốn ô 1, 3, 4, 9 (Khảm, Chấn, Tốn, Ly) là nhóm Đông tứ mệnh, gồm các hướng Bắc, Đông, Đông Nam, Nam. Bốn ô 2, 6, 7, 8 (Khôn, Càn, Đoài, Cấn) là nhóm Tây tứ mệnh, gồm các hướng Tây Nam, Tây Bắc, Tây, Đông Bắc. Trong nhóm Đông, Thủy nuôi Mộc, Mộc nuôi Hỏa, nối thành một chuỗi. Trong nhóm Tây, Thổ nuôi Kim.

Vì vậy bốn hướng tốt của một người, gồm Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên và Phục Vị, luôn nằm trong nhóm của cung mệnh người ấy. Người cung Đoài (số 7) có bốn hướng tốt là Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc và Tây, cả bốn đều thuộc nhóm Tây.

Dùng trong đời sống

Cung mệnh Bát Trạch: phong thủy nhà ở tính cho mỗi người một con số từ năm sinh và giới tính, rồi đọc con số ấy theo Lạc Thư ra một quái: 1 Khảm, 2 Khôn, 3 Chấn, 4 Tốn, 6 Càn, 7 Đoài, 8 Cấn, 9 Ly. Ví dụ nam sinh năm 1984 được cung Đoài, số 7, thuộc nhóm Tây tứ mệnh. Nữ sinh cùng năm được cung Cấn, số 8.

Số 5 nằm giữa, không có quái, nên không có cung mệnh số 5. Khi phép tính ra 5, nam tính là cung Khôn, nữ tính là cung Cấn. Đây là lý do chỉ có tám cung mệnh dù Lạc Thư có chín số.

Cửu tinh: chín sao từ Nhất Bạch (1) đến Cửu Tử (9) mang đúng số của Lạc Thư, sao Ngũ Hoàng số 5 ở ô giữa. Trong phép phi tinh, chín sao đổi chỗ qua chín ô theo năm, theo tháng. Đường đi theo đúng thứ tự số trong lưới gốc: từ ô giữa sang ô 6 (Tây Bắc), rồi 7 (Tây), 8 (Đông Bắc), 9 (Nam), 1 (Bắc), 2 (Tây Nam), 3 (Đông), 4 (Đông Nam).

Lạc Thư chỉ là khung để tra. Cung mệnh và cửu tinh là một lớp của phong thủy nhà ở. Muốn xét một căn nhà cụ thể, người xem còn phải đo hướng nhà thật và nhìn cách bố trí thực tế.

Điều ít người để ý

Lưới ba nhân ba điền đủ 1 đến 9 mà mọi hàng, cột, chéo cùng ra 15 chỉ có một kiểu xếp. Nếu bạn thấy một lưới khác, như 2 7 6 / 9 5 1 / 4 3 8, đó vẫn là Lạc Thư, chỉ xoay đi hoặc lật lại. Tính cả xoay và lật thì có đúng tám kiểu vẽ. Lưới 6 1 8 / 7 5 3 / 2 9 4 là Lạc Thư vẽ với phương Bắc ở trên, như bản đồ ngày nay. Khi đọc, bạn tìm số 1 để biết đâu là phương Bắc, số 9 là phương Nam.

So với Hà Đồ, hai số 7 và 9 đổi chỗ. Ở Hà Đồ, 7 ở phương Nam, 9 ở phương Tây. Ở Lạc Thư, 9 lên phương Nam, 7 sang phương Tây. Các số 1 và 3 vẫn giữ ở Bắc và Đông như cũ.

Lạc Thư không có số 10. Tổng chín số là 45, cộng với 55 của Hà Đồ vừa tròn 100.

Phân biệt, đừng nhầm

Lạc Thư và Hà Đồ: Lạc Thư có chín số, xếp thành lưới vuông, gắn với Hậu thiên bát quái. Hà Đồ có mười số, xếp thành năm cặp quanh tâm, gắn với Tiên thiên bát quái. Phong thủy nhà ở dùng Lạc Thư nhiều hơn hẳn.

Tiên thiên và Hậu thiên là hai cách xếp tám quái quanh vòng (bát quái). Cung mệnh và hướng nhà dùng Hậu thiên, tức cách xếp của Lạc Thư: Ly ở Nam, Khảm ở Bắc. Ở Tiên thiên, Càn (trời) ở Nam, Khôn (đất) ở Bắc. Thấy hình vẽ đặt Càn ở Nam là bạn đang nhìn Tiên thiên.

Cửu tinh của Lạc Thư khác chín sao hạn mà dân gian hay xem đầu năm, như La Hầu, Kế Đô, Thái Bạch. Hai bộ có tên khác hẳn nhau và dùng vào việc khác nhau: cửu tinh để xét nhà, sao hạn để xem năm của từng người.

Câu hỏi thường gặp

Lạc Thư là gì?

Lạc Thư là đồ hình số cổ gồm chín số từ 1 đến 9 xếp thành lưới ba nhân ba, hàng, cột, đường chéo nào cộng lại cũng ra 15. Tương truyền rùa thần nổi trên sông Lạc thời vua Vũ trị thủy, mai rùa mang các chấm số này.

Ô số Lạc Thư xếp thế nào?

Hàng trên 4 9 2, hàng giữa 3 5 7, hàng dưới 8 1 6, phương Nam ở trên. Câu nhớ: đội 9 đạp 1, trái 3 phải 7, 2 và 4 là vai, 6 và 8 là chân, 5 ở giữa.

Chín số Lạc Thư ứng với hướng nào?

1 Bắc, 2 Tây Nam, 3 Đông, 4 Đông Nam, 5 ở giữa, 6 Tây Bắc, 7 Tây, 8 Đông Bắc, 9 Nam.

Vì sao không có cung mệnh số 5?

Số 5 nằm ở ô giữa của Lạc Thư, không có quái nào. Khi phép tính cung mệnh ra 5, nam tính là cung Khôn, nữ tính là cung Cấn.

Cửu tinh Lạc Thư gồm những sao nào?

Nhất Bạch 1, Nhị Hắc 2, Tam Bích 3, Tứ Lục 4, Ngũ Hoàng 5, Lục Bạch 6, Thất Xích 7, Bát Bạch 8, Cửu Tử 9. Mỗi sao mang đúng số của một ô Lạc Thư.

Lạc Thư và Hà Đồ khác nhau thế nào?

Lạc Thư có chín số xếp lưới vuông, gắn với Hậu thiên bát quái và phong thủy nhà ở. Hà Đồ có mười số chia năm phương, gắn với Tiên thiên bát quái.